jump to navigation

ngahiyangna pajajaran 26 February 2012

Posted by nurkalakalidasa in Uncategorized.
Tags: , ,
trackback

Ngahiyangna Pajajaran

Pun ! Sapun !
Ka Pupunclak Agung Pamunjung
Anu Agung Sang Rumuhun
Hiyang Guru Agung Pangruhum
Anu Nunggal di Kalanggengan
Anu Langgeung dina Nunggalna
Anu Ngabogaan Sakabeh Alam
Anu Ngabogaan Sakabeh Jagat

Paralun ! Sapun !
Ka sakur anu diluhur
Ka Guru Hiyang Nunggal
Ka Dewa nyangking Kawening
Ka Dewa ngagem Wewenang
Ka Dewa nunggal Kawasa

Ka sakabeh
Nu kumelip, nu arusik, nu ngawararuga
Dina wujud sewing-sewangan
Nu ngagelar, nu ngarumpay
Nu narangtung, nu ngagantung
Nu ngagulung, nu narangkub
Nu nangkarak, ku ngarambat
Ka sakabeh
Nu kadeuleu teu karasa
Nu kaambeu teu kadeuleu
Teu kadeuleu tapi aya ….
Ka sakabeh
Nu ngaredag, nu lumampah
Harirup jadi pangeusi
Nyaricingna jagat ieu, alam ieu

Paralun
Sabab kaula eundeuk nyatur
Nyatur pantun nu buhun
Haneuleum tunda karuhun
Hanjuaneun anu marapay …. !

Paralun
Matak kaula
Ku sabab
Pajajaran dijieun carita
Tapi disilok
Ku anu sarieun
Dipajarkeun mumuja Dewa
Jeung direka dirarobah
Dijarijieun-jieun
Ka nu gariruk …. !
Jeung ku sabab
Kaula nyaho
Engke jaga
Baris datang deui jelema
Loba menak loba pangkat
Harayang diaraku deui
Rawayan ti Pajajaran

Paralun ….
Paralun !
Jin
Iblis
Setan markayangan
Ipri
Onom
Dedemit
Jeung jurig nyiliwuri !
Rampes nun !
Lalinggih !
Ulah arobah tina sila
Ulah arusik tina calik !
Bandungan dina jajaran
Jajaran darekan karuhun
Sebab kaula
Eundeuk jajararkeun carita
Carita
Ti baheula Pajajaran
Ngajajarkeun jeujeur sajati
Nu asalna
Lain beunang ngareka-reka
Tapi
Di geularkeun ku karuhun
Kana hate nu rancage
Hate saha ?
Hate Sunda
Nu sundana dina dani
Nu danina dina hirup
Nu hirupna sagala samar
Nu samarna ngalaman deui
Ngalaman jaman cara baheula
Boga Raja heunteu sulaya

Paralun !
Bandungan !
Urang kocapkeun !
Kocapkeun !
Di nagara Pajajaran
Lain Pajajaran nu kiwari !
Pajajaran geh anu baheula !
Nu jadi Raja ?
Gagah sakti kaliwat saking
Nya Dia
Anu ngarana
Prabu Siliwangi
Ari anakna ?
Lobana tili kali salawe
Da boangan
Biangna geh
Saratus punjul satengah !
Tunda !
Urang nyaritakeun hiji anak inyana
Nu sakti ngala ka aki
Nu gagah ngala ka bapa
Ari ngarana ?
Ki Hiyang Santang Aria Cakrabuana !
Euweuh pantar
Euweuh tanding !
Nyarita inyana ka si Lengser
Uwa uwa !
Ngaing the ayeuna mah
Cukup elmu jeung pangweruh !
Tapi hate ngaing heunteu betah jasa !
Sabab
Geus lila euweuh teunggeulaneun
Geus lila euweuh sepakeun
Euweuh sanagara
Euweuh musuh ngajak rusuh !
Kumaha lawan the
Ngan tinggal sia bae uwa ?
Kuamaha amin ngaing nyaba jauh
Nyiar lawan di nagara deungeun ?

Ceuk si Lengser
Ulah aden ulah !
Ceuk ki Santang
Ku nahaeun diulah-ulah ?
Ceuk si Lengeser
Sabab amun aden miang ka buana luar
Ka nagara nyabrang lautan
Engke dimana aden mulang
Pajajaran the ngan kari ngaran !
Tapi dasar peuteukeuh
Teu beunang diulah – ulah
Nya miang inyana ka nagara sabrang lautan !

Tunda !

Urang lajeung …

Paralun

Keun Ki Santang sina nyabrang !
Kocapkeun ayeuna di karaton !
Karaton mana ?
Karaton Pajajaran
Karaton Pajajaran geh nu baheula !
Nu kiwari geus euweuh urut-urutna acan !
Datang cenah hiji utusan
Mawa surat tilu gembolan !
Ceuk Raja
Lengser !
Ceuk si Lengser
Ke heula !
Ceuk Raja
Kunahaeun make keheula ?
Ceuk si Lengser
Bisi tutung !
Pais bakatul
Deuk nyuguhan semah !
Ceuk Raja
Heu’euh
Beusi tutung !
Balikuen
Laju dia ka dieu
Pariksa ku dia eta utusan !
Ceuk si Lengser
Wah !
Teu mudu dipariksa deui
Kula mah nenjo jelema
Sarua jeunh neuleu manggis !
Nyaho ti cupat
Nyaho di eusi
Irung kitu mah
Geus tangtu moal nyalahan deui
Dicicingna sagede lelejing
Dimotahna bisa sagede honje
Panjangna bisa sa asta leuwih !
Ceuk Raja
Lain jelema !
Suratna ku dia pariksa

Laju si Lengser mariksa surat
Lobana tilu gembolan !
Mariksa …
Mariksa …
Lilana
Tilo poe tilu peuting !
Awahing ku tunduh
Jeung loba teuing surat nu di pariksa
Si Lengser jadi nundutan
Nundutan bari ngelay !
Lay lay
Laaaaaaaaay !
Lay keuna surat
Lay keuna baju
Lay keuna mata ucing
Nu ngaringkuk dina tumpukan surat !
Laaaay…lay…lay…laaaaaaaaay !

Ceuk Raja
Teuin !
Da kula mah
Apan teu bisa maca !
Ceuk si Lengser
Kadieukeun !
Tah eta,
Nu aya gambarab bentang eujeung bulan !
Dorolong Raja maca surat
Maca barian edeg
Da ngarana geh Raja !
Bunclik !
Molotot ……
Mani sagede – gede kenong
Da ngarana geh mata Raja !

Ceuk Raja
E eh, e eh !
Ngomongna bari tetenjrag
Tetenjrag datang ka eundeur
Brong breng brang
Sora ti dapur
Tetenong ragag ti pago
Da ngarana ge tetenjrag Raja !

Ceuk Raja
Lengser !
Ceuk si Lengser
Sumuhun dawuh !
Ngomongna barian nyembah
Ngan nyembahna bari peureum !
Awahing ku tunduh !
Ceuk raja bari tetenjrag
Brong bring brang
Sora ti dapur
Bareok pago
Rungkad hau….
Da ngarana geh tetenjrag Raja !
Ceuk Raja
Lengser !
Ieu surat dijempolan
Ku Raja sebrang kulon !
Geuning
Bet ngajak rusuh !
Ceuk si Lengser
Bebetkeun baeee !
Maenya Raja eleh ku surat !
Si Lengser ngomong bari nyembah
Nyembah barian tukusruk
Awahing ku tunduh
Deuleu !
Ceuk Raja bari tetenjrag
Borobot dapurna runtuh !
Da ngarana geh tetenjrag Raja !
Deuleu !
Ceuk dina surat
Ngaing kudu di sundatan !
Mun teu nurut
Pajajaran baris dipagang
Ceuk si Lengser
Ulah Gusti !
Ulah daek disundatan !
Beusi disapatkeun !
Kara ngajak perang mah
Lawan baeeeeeee…..!
Si Lengser ngomongna bari nyembah
Nyembah na bari ngaringkuk
Awahing ku tunduh
Ambek Raja kabina-bina
Matana mani molotot
Molotot bubucelikan
Cara keuyeup ngadeuleu keukeuk !
Raja tetenjrag deui
Nenjrag deui, nenjrag deui !
Mani eundeur sanagara
Da ngarana geh tetenjrag Raja ieuh !
Pating dorokdok balandongan
Pating bareok lawang saketeng !
Awahing ku tunduh !
Lengser !
Ceuk Raja bari tetenjreg deui
Borobot
Bareok
Dorokdok
Hag siah,…….
Beak tah ayeuna mah ka imah mitoha-mitohana !
Nya eundeuk dikumahakeun ?
Da ngarana geh tetenjreg Raja !

Tunda …

Lajeung batur !

Lajeung
Ceuk Raja
Lengser !
Ngaing teu mudu nurut !
Hayuh
Takol bende !
Kumpulkeun sakabeh balad
Urang layanan anu nantang !
Korejat
Si Lengser ngorejat barian heuay
Heuayna bari kuliat
Kuliatna sabari peureum
Awahing ku tunduh
Korejat
Torolong……..
Si Lengser ngajol ti kolong bale
Karep inyana deuk nabeyh bende,
Lumpatna sabari peureum……
Awahing ku tunduh !
Dar der dor tarang tidagor
Barenjol sagede jengkol
Baruk pager diteumbrag
Berewk jamangna soek !
Tapi si Lengser lumpat terus
Bongan parenta Raja
Dimudukeun nabeuh bende
Nya lumpat
Lumpat ka saung bende
Ngan lumpatna sabari peureum
Awahing ku tunduh !
Nya karuhan
Mimiti anu kadupak
Nini-nini deuk ngisikan
Laju
Aki-aki deuk ka cai
Mani kababayan !
Laju ngadupak deui
Saung lisung pipir imah
Bareok borobot gubrag !
Rubuh saung lisungna !
Heu !
Gubrag !
Si Lengser kaurugan saung !
Korejat !
Torolong
Si Lengser lumpat deui
Lumpatna nyunyuhun hateup
Lain hiji hateup, dua hateup
Tapi hateup sasaungeun !
Si Lengser lumpat
Lumpat lumpat !
Lumpatna sabari peureum
Nya karuhan ngadupak deui !
Mimiti tukang ngurut
Balik ngurut nu kalingsir
Laju tukang endul
Nyuhun tutut deuk ka pasar
Laju tukang ttampayan
Datang
Ngan kari hiji anu weuteuh buleudna !
Nyaeta
Beuteung tukang tampayan !
Ngan dosol……..!
Si Lengser lumpat terus
Lumpatna lumpat dines
Nu ngajagang
Ditarajang
Nu ngajentul
Disurudug
Anu malang
Tangtu di teunggar !
Da keur lumpat dines !
Limpat dines mah sejen deui
Heunteu cara lumpat biasa lumpatna oge mudu sabari
Tanggah da ngarana ge lumpat dines
Ari sabari peureum geh, teu matak nahaeun
Sabari peureum geh meunang
Asal gagah bari tanggah beee !
Jeung teu meunang luak-lieuk komo sumpang-simpang mah !
Mun aya nu ngahalangan ?
Mun aya nu ngagolan ?

Amun munding ?
Ancur di tampiling
Amun badak ?
Bakal ucutan kabeh tulang-tulangna
Amun jelema ?
Tanggung ngan kari ngaran !
Kumaha amun imah ?
Nya nyooooooompor ka kolongna ……!
Tapi
Sanajan lumpat na lumpat dines oge
Ari sabari peuereum mah
Nya heunteu ka deuleu ku si Lengser
Aya regag ngajagang tengah jalan
Laju ngait keuna samping si Lengser !
Reg !
Rendeg !
Samping si Lengser ngait keuna regang !
Tapi lantaran keur lumpat dines
Inyana heunteu meunang eureun
Si Lengser lumpat dines
Lumpat bari ngabedol samping
Tapi samping
Ngait pageuh kana regang
Ari regang ?
Ngait deui keuna rujuk !
Nya atuh kajadianana
Bolonjon beee si Lengser lesot tina samping
Cara kumang tinggaleun imah !
Inyana lumpat terus
Lumpatna bobongkokan !
Sabana ?
Kajeun teuing ti tukang mah,
Asal ulah tembong nu ti hareup beee…….!
Nya karuha !
Ting ceukeukeuk nu nareuleu
Ear budak ararempak
Ting cikikik nini-nini
Rame budak pada surak
Nareuleu burut si Lengser
Mani heran cara berenuk !
Si Lengser lumpat terus ….
Eureun-eureun soteh
Inyana narajang tangkal jambe
Mani nileup !
Lain tangkal jambe nu nileup
Tapi si Lengser !
Nileupna tilu tileupan !
Tapi heran bolor inyana mah peureum terus !
Nya atuh deuk dikumahakeun ari tunduh kenah mah !
Laju inyana rumpu-rumpa
Nya aya anu karampa ….
Karampa gugulantungan
Piker si Lengser
Bende leutik !
Kajeun leutik geh
Asal bende ….. !
Laju ditakol !
Aeh aeh ceuk inyana
Bet bende ngaberele ?
Ari bray the mata inyana dibeuntakeun
Mani ngabuncelik
Ceuk si Lengser bari gigisik
Singaing singaing !
Lain bende
Geuning kanjut badot ki lebe !
Bende mah euweuh
Mending geh ku lisung !
Laju nitah ngumpulkeun lisung
Saban lembur tujuh lisung
Laju si Lengser nihtir
Nihtir !
Nihtir !
Nihtir teu eureun-eureun
Dua poe jeung sapeuting !
Eureun-eureun soteh
Geus euweuhan tabeuheun
Ancur lisung jadi suluh
Ledis ka gaganden-gagandenna !
Laju inyana culak-cileuk
Sugan mitoha inyana aya deukeut….
Teunggeuleum………..!

Tidinya
Si Lengser ngadeuheus ka Raja
Leumpang na bari nyegegeng
Bujurna songgeng ka kenca
Cangkengna bengkok ka kenca
Taktakna dengdek ka kenca
Leungeuna kengkong ka kenca
Jeung mata teleng ka kenca
Urut nihtir beurang peuting

Ceuk Raja
Kumaha Lengser ?
Beres ?
Ceuk si Lengser
Beres !
Kitulah
Lilana satengah bulan mah
Di salikur lembur bakal mahal beas !
Ceuk Raja
Baruk mahal beas ?
Ceuk si Lengser
Sabab euweuh nu narutu
Lisungna ledis kabeh dipake nihtir !
Ceuk Raja
Ngaing teu nguruskeun beas
Nanya ogeh urusan perang !
Ceuk si Lengser
Komo eta mah !
Leuwih ti beres !
Samemeh nihtir ogeh
Balad geus taratonjolan
Hayang paheula-heula perang !
Ceuk Raja
Hade ari kitu mah !
Urang papag nu deuk ngarugrug !
Tapi
Teu hade
Mun perang di jero dayeuh !
Sabab
Montong teuin elehna
Najan di unggulna ge
Loba banda kari urutna !
Nya eta
Kaluluh ti waktu tarung
Hade urang nyabrang
Perang di tegalan anu lega !

Tunda …

kocapkeun !
Balad Raja Sunda keur nyabrang !
kabeh nyabrang
ka peuntas ciliwung anu wetan
ka tegalan anu lega !
nyabrang saurang
nyabrang dua urang
nyabrang saaleutan
nyabrang aleut-aleutan !
laju arunggah ka tegalan
ngagoan musuh nu eudeuk ngarugrug !
kocapkeun musuh geus datang
der perang !
perang, perang !
perang, batur, perang !
Raja Sunda,
perang na rosa jasa
Nu gagah
dilawan gagah !
Nu sakti
dilawan sakti
Nu parinteur
dilawan ku akal !
karuhan anu barodo mah !
ku popolotot
mani marodol
ku sentak
mani jalengker !
nu ngarugrug di awut awut
nu ngahurup di awut awut
kabeh di awut awut
mani paburisat …. !
Kai Cakra
Kai Jaya
Kai Asep
Kai Tubagus
Kai Mahmud
Wah Mahmud
Wah Bakar
Embah Anis
Embah Anom
Nu kasohor di Nagara sabrang kulon
kabeh mundur dibuburak !
Nu ti kulon mabur ka kulon
Nu ti kaler mabur ka kulon
Nu ti wetan mabur ka kulon
Nu ti kidul mabur ka kulon
marabur acir-aciran
digogogan ku anjing kicik!

tunda deui !

keun sina acir-aciran ka kulonkeun !
Urang kocapkeun ayeuna di Nagara sabrang kulon !
Raja Banten ngeunah jasa angen neuleu kabeh
Papatih inyana geus marulang deui !
ceuk Raja Banten :
He, patih – patih, kumaha beres ?
ceuk Uwah bakar :
beres, beresna mah !
ceuk Raja Banten :
disundatan ?
ceuk Uwah bakar :
puguh baeeeee …. !
ceuk Raja Banten :
saha ?
ceuk Uwah bakar :
ya kula !
ceuk Raja Banten :
dasar sia mah
teu uyahan ti barang datang
ngaing mah nanya geh Pajajaran !
di sundatan ku dia ?
ceuk Ki Tubagus :
boro-boro deuk beunang disundatan !
kalah kah inyana deuk nyundatan deui kula kabehan !
komo si Lengser mah,
nyundatan teh deuk make kakatua !
ceuk Raja Banten :
Astagfirulloh al hadim !
amun kitu
bener gagah
bener sakti tah kapir teh !
amun kitu ngaing mudu menta bantu
ka Raja Wetan
jeung
ka Raja Sultan di Cirebon !
Kai Cakra !
dia nu bisa ngapak mega,
geura bawa ieu surat ka Raja Demak
kocapkeun bae
Kai Cakra anggeus miang
heunteu kacaturkeun di jalanna
ngan kacatur inyana geus balik deui di Banten !
mawa surat
surat ti Raja Demak
surat ti Raja Sultan di Cirebon
ngabejakeun pada eudeuk ngaririm balad !
urang kocapkeun deui bae,
balad-balad urang wetan mani ngarul
di kokolot ku :
Embah Pringpitu
Seh mahmut
Embah Rekso
Seh Mustakim
Embah Joyo
Jeung
Mas Kromo alias Ngapdulirakman !
Tunda heula
Keun sina ting alabrul ka Pajajaran !
Urang kocapkeun ayeuna Pajajaran !
Ngangkeng sora bende
Bende batur bende !
Aya naeun aya naeun ?
Aya naeun nyah ?
Di handapeun guntung nu tujuh
Si Lengser keur nagog sabari edeg !
Ret inyana ka kenca
Ret ka katuhu
Ret ja ruhur ……
Gurubug inyana lumpat
Bari leungeun acung-acungan :
Ampuuunn Gusti ampun !
Ceuk Raja urang :
Kumaha Lengser ?
Ku naha dia ampun – ampunan ?
Ceuk Si Lengser sabari tanggah :
Deuleu !
Deuleu ituh !
Matapie di kalang lima !
Raja tanggah !
Patih Tanggah !
Juragan Demang tanggah
Saeusi Karaton pada tanggah !
Ngan Pa Jaro heunteu tanggah
Da inyana mah anggeus bongkok mani bengkung !
Nu sejenna mah pada taranggah
Kabeh pada tanggah
Sadayeuh pada tanggah !
Neuleukeun matapoe dikalang lima
Mimiti kalang matapoe
Laju kalang beureum
Laju kalang bodas
Laju kalang biru
Laju kalang hejo
Pang luarna
Kalang bodas !
Ceuk Raja :
Lengser !
Tetela !
Eta the kila-kila heunteu hade !
Urang mudu ngeli !
Tapi jigana moal aya waktu pieun bebenah !
Hayuh !
Bawaan banda ngaing ka dieu !
Urang sumputkeun !
Di jero leuwi Kipatahunan !
Laju Si Lengser bebenah !
Ngawadahan !
Ngawadahan sakur anu dibenahan
Dating teu kaitung loba na wadah
Loba keneh nu can kawadahan !
Beak pieun ngawadahanana !
Ti dinya
Durugdug Si Lengser mudun
Bari manggul bari nanggung
Bari mikul bari nyuhun
Bari ngelek bari ngegel
Ngagusur sabari nyurung
Nyenyered sabari lumpat !
Salumpat laju ngahenghap
Kadia laju ngarenghap
Da mawa sakalikeun
Lobana salawe gardueun !
Awahing ku loba – lobana nu dibawa
Si Lengser n amah heunteu ka deuleu
Anu kadeuleu ugag igeug
Nyurungkuy bari tutubruk
Cara gunung nu keur pindah
Ngan unggalan pa unggul unggul
Tetanong jeung kaneron
Nyusun keuna kepek jeung boboko
Nyiru sosog jeung kempis
Nyusun ruhur dina karung
Awahing ku loba teuin nu mawa
Si Lengser teu katembong jalan
Nya lumpat the
Salumpat – lumpatna !
Nya karuhan …………………………….
Loba karung keuna rujuk
Loba wadah keuna regang
Loba babawaan anu murag
Patulayah sapanjang jalan !
Tah, eta sabab sabab na
Dating ka kiwari
Paleubaheun leuwi sipatahunan
Sok katarembong nu aneh aneh !
Tembong soteh
Ka anu kaberenehan ………………… !
Sakapeung ngarupa sintung
Padahal eta the Kujang
Sakapeung ngarupa kalayak
Padahal eta the panitih daun
Tina emas sapuluh real
Sakapeung sok jiga oray
Padahal konkorong rante
Sakapeung jiga titinggi
Padahal mah geulang koroncong
Malah sakapeung mah
Sok jiga samak
Anu anyar sarta rubak
Tah
Anu kitu eta mah ulah dicarokot
Sabab eta mah
Lulut samak !
Ari anu pang lobana tembong
Loba batu patulayah
Tapi diantara
Sok aya batu mustika
Anu hade perbawana
Pieun dagang pieun gawe
Pieun tani jeung ngajampe !
Ngan bae
Teu beunang dibawa sombong
Agul –agul jeung umaing !
Saha anu mahiwal
Engkena baris kalindihan
Mun teu owah
Sok ngajubleug
Laju modar karasad !

Tunda deui !

lajeung nu pondok saeuncan perang nu kaduwa !

…………

Keun sina marulung mustika !
Ayeuna urang kocapkeun sisi leuwi !
Ceuk Raja :
Buru Lengser buru!
Deuleu ituh kalang di langit !
Si Lengser laju tanggah !
Burulu ………………
Nyiru karung jeung boboko
Nu disuhun patumpuk tumpuk
Burulu murag ti hulu
Veuk Si Lengser :
Ituh ituh !
Itu kalang laleungitan !
Deuleu !
Mimitina luar nu bodas
Laju kalang nu hejo
Kari kalang anu beureum
Bodas eujeung biru
Deuleu !
Leungit nu biru na
Kari beureum eujeung bodas !
Ambuing !
Leungit kalang bodas!
Kari beureum !
Lkalang beureum !
Buru Gusti buru !
Geus sumputkeun !
Laju Si Lengser eujeung Raja
Nyahiar lebah anu singkur
Nu bumi moal kapanggih
Ka sakur nu lain mudu manggihanana !
Laju
Wur wuuur
Wur di awur awur
Sakabeh bawa Si Lengser !
Ngan Si Lengser nu nyaksian
Ngan Si Lengser anu nyaho
Palebah lebah mana ……. !
Laju ceuk Raja :
He Leuwi Lipatahunan !
Ieu kawula mihape !
Ampihan !
Engke
Mun geus neupi ka mangsana
Ku dia bikeun deui
Ka nu jauh tapi deukeut
Anu deukeut tapi jauh !
Dia bikeun ka inyana !
Iraha mangsa na ?
Engke
Mun majang jadina pare
Mun beas dibeuli ku emas
Mentas ngadeug deui balekambang
Angeus Ki Pare nu sapasang
Tetengger ti Lawang Gintung
Dituar Raja panyelang !
Engke
Ka dieu bakal dating hiji jelema
Nu ku ngaing dicirian
Heunteu jeneng jadi Raja
Sebut buta tapi neuleu !
Ari hirup ?
Balangsak euweuh kaboga
Dihina ku tatangga
Heunteu boga loba batur
Tapi
Diajenan ku nu jarauh !
Tah ka inyana dia bihkeun !
Sabab inyana
Nu baris nukuykeun deui
Raja – Raja Pajajaran !
Ayeuna ngaing mihape !
Sabab ieu kila – kila
Geus nuduhkeun jalan lalakon
Boa – boa
Pajajaran bakal pindah alam !

ajeung batur !

bari nanggoan pindah alam !
kocapkeun balad Banten
nu ngarugrugna
bari naggoan balad ti wetan !
balad Banten ting araleut
ngaleutna barian surak !
dipapag ku Si Lengser !
dipapag ku balad Si Lengser !
burubul musuh ti kaler
dipapag ku balad Si Lengser !
burubul musuh ti kudul
eudeuk nyabrang ti pinanggading
eta mah dipapag na
ku Ki Raden Bagus Setra
nu di bantu
ku Rakean incu Si Lengser
der perang
perang, batur, perang deui !
perang na rosa jasa !
kadeuleu ku Si Lengser aya nu ngaringkang
jangkung kuru, kulit hideung
kawahuan ku Si Lengser
tina tapak luah dina jubah inyana !
ceu piker Si Lengser :
tuh inyana si Langkawarah !
nu ti heula ngabedol kanjut !
ti heula sia make sorban
ayeuna sia make kopeah beureum
jiga petasan kari nyeuneut
tapi ngaing moal pangling !
der perang !
Si Lengser jeung nu jangkung kuru
Perangna rosa jasa
Saling cabok, saling takol
Saling sered, saling gegel
Saling kadek, saling nyekek
Sa;ing rawel nu dibunian !
Perang, perang !
Perang sakuriling bungking !
Ngan Raja urang masih keneh keur ngawurkeun !
Perang, batur, perang !
Si Lengser perang na rosa !
Dating ka wayah serangenge nyorot manceran !
Ceuk nu jangkung hideung :
Ke, eureun heula !
Ceuk Si Lengser :
Kunaha eureun heula ?
Ceuk nu jangkung hideung :
Ayeuna wayah lohor !
Ngaing mudu salat heula !
Ceuk Si Lengser :
Jor !
Laju nu jangkung hideung the salat lohor
Ari Si Lengser ?
Inyana mah mumuluk heula
Mani beak tilu boboko !
Anggeus salat, anggeus mumuluk
Der perang deui !
Ceuk nu jangkung hideung :
Wani ?
Ceuk Si Lengser :
Wani !
Der gulungan deui
Jiga munding digulung lutung !
Perang rada lilaan
Dating ka wayah sarangenge dengkek ka kulon
Ceuk nu jangkung hideung :
Ke, eureun heula !
Ceuk Si Lengser :
Ku naha eureun heula ?
Ceuk nu jangkung hideung :
Ayeuna wayah asar !
Ngaing mudu salat heula !
Ceuk Si Lengser :
Jor !
Nu jangkung hideung laju salat asar
Ari Si Lengser ?
Inyana mah ngagidig ka sisi susukan
Ngawelu, mani tujuh tumpukan !
Anggeus nu salat, anggeus nu ngawelu
Laju pahareup – hareup
Pahogor hogor cara kunyuk !
Ceuk nu jangkung hideung :
Wani ?
Ceuk Si Lengser :
Puguuuuuh !
Nya der perang deui !
Perang na leuwih rosa !
Saling banting, saling tampiling !
Saling gorogod punduk ku haneu !
Dating ka wayah sarengenge eundeuy surup !
Ceuk nu jangkung hideung :
Ke, eureun heula !
Ceuk Si Lengser :
Eureun deui ?
Ceuk nu jangkung hideung :
Heu’euh !
Ayeuna geus wayah magrib
Ngaing seuk salat heula !
Ceuk Si Lengser :
Los !
Ongkoh meujeuhna sanekala
Beusi katonjok jurig !
Nu jangkung hideung laju salat
Si Lengser laju sila tutug
Sila tutug mencetan bitis !
Ari silana ?
Gigireun anu keur salat !
Saha nu nyaho perang dijaman baheula ?
Perang jaman baheula mah teu cara perang jaman kiwari !
Ceuk nu jangkung hideung :
Wani ?
Ceuk Si Lengser :
Keneh !
Nya der perang deui !
Ngan perangna heunteu lila
Sabab matapoe anggeus surup
Geus teu puguh deudeuleuan !
Ceuk nu jangkung hideung :
Ke eureun heula !
Ceuk Si Lengser :
Teu deuk !
Ma enya aya perang eureun-eureunan ?
Pamali nyong
Mantak panjang teuin lalakon !
Ceuk nu jangkung hideung bari tulak cangkeng :
Najan perang ogeh
Ari aturan agama mah
Ayeuna geus wayah isa
Ngaing mudu salat !
Ceuk Si Lengser bari tulak cangkeng :
Sia, perang teh pieun Agama ?
Dewek ogeh perang teu pieun Agama !
Ceuk nu jangkung hideung :
Mantakna geh !
Ceuk Si Lengser bari mandelik :
Salat mah urusan Agama,
Perang mah urusan Nagara
Perang sia ngan urusan Agama
Tapi perang dewek
Pieun Agama jeung Nagara !
Ceuk nu jangkung hideung :
Hade ngaing teu meunang salat !
Tapi perangna mudu eureun heula
Urang tuluykeun isukan bae !
Ceuk Si Lengser bari tutunjuk :
Ku naha mudu isukan bae ?
Ceuk nu jangkung hideung :
Geus powek jasa !
Geus teu kadeuleu !
Ceuk Si Lengser :
Damaran !
Laju nyieun obor !
Ari Si Lengser mah
Oborna the diselapan cabe rawit
Lobana setengah kaneron !
Atuh barang geus disundut the
Nu dieungkung hideung
Bolor inyana mani peuriheun
Jeung laju kabesekan terus !
Der perang deui
Perangna mawa obor
Saling sundut saling puput
Saling sundut keuna kanjut !
Lajuna mah
Nu hideung the kawalahan
Lain kawalahan perang na
Tapi kawalahan ku gigisik
Kabesekan jeung ngolol leho
Jeung teu eureun eureun sisiduen !
Barang keur kabesekan deui
Laju inyana ditubruk ku Si Lengser
Laju di tileupkeun
Digulung ku jubah na inyana keneh
Digubeud dijieun buntelan
Dipangkekna nya ku tasbe !
Ceuk Si Lengser bari nyerengeh :
Hag, siah !
Montong teuin salat subuh, salat isa geh
Moal sia bias di Pajajaran !
Laju buntelan dibalangkeun !
Tapi lantaran Si Lengser
Geus meh beak tanaga
Nya buntelan the
Murag na heunteu sabaraha jauh !
Muragna digunung sinalang kiwari !
Ngagulutuk nyangsang di lebak !
Nya jadi sasakala engkena
Di suku eta gunung
Loba cawene
Nu ku bapa arinyana
Dilakiankeun ka semah marake jubah !
Si Lengser laju ngingking
Ngagidig ka sisi Sipatahunan !
Ngagidik sabari keupat
Keupatna keupat nu gagah
Iket campay dina taktak
Cara jawara meunang perkara !
Ceuk Si Lengser :
Mantah geh
Ari urusan Agama
Dijieun lulugu
Pieun ngurus nagara the
Tah
Sok kitu jadina
Cara si hideung tadi !
Agama mantak cambal
Engkena jadi kawalat !
Nagara teu matak beres
Engkena jadi pajeujeut !
Urusan Agama jeung urusan Nagara
Teu meunang di campur aduk
Hadean mah direndengkeun
Tapi
Ulah patumpang – tumpang
Mun Nagara geus pajeujeut
Ulah Agama dijieun gagaman
Pieun ngabereskeun nu pabeulit
Tapi
Mun nu pabeulit haying leungit
Nu pajeujeut haying udar
Nu di jieun gagaman teh ulah Agama
Tapi
Gagaman anu gede
Takolkeun ka anu arumangkeuh
Ari kuring bias ngaheunteuk Nagara !
Si Lengser ngagidig terus
Ngagidig na gancang teuin !
Laju we inyana tikudewat keuna areuy ………
Gabut !
Gorolong bae inyana ka landeuhkeu,
Ka lebahan Raja anu keur ngawur !

Tunda heula !

Pun Sapun ka Pamunjung di Mandala Agung, ka Mandala Pangungahan, ka sakabeh nu kadeuleu teu karasa, nu kaambeu teu kadeuleu … Paralun !

Wilujeung weungi batur, di powek mongkleng di damaran ku bulan sapasi urang lajeung lalakon Ngahyangna Pajajaran/Pajajaran Seren Papak dina Pantun Bogor

Lajeung !

Urang kocapkeun sisi leuwi Sipatahunan
Raja urang keur ngawurkeun
Awurkeunana saeutik deui
Barang deuk ngawurkeun deui
Kadeuleu ku inyana
Sisi leuwi sabrang wetan
Dina ruhur tangkal jati
Aya nu keur ngintip ….
Ceuk Raja :
E eh aya manusa !
Gorobas
Gubrag !
Gorolong jiga kadu murag asak
Reg,
Eureun hareupeun Raja
Rorowesan jiga peusing !
Ceuk nu jiga peusing :
Lain Gusti !
Ieu mah Si Lengser, nun !
Mantas miceun buntelan !
Ceuk Raja :
Ngaing geus nyaho dia lain manusa !
Dia the Si Lengser
Tapi itu tuh !
Di sabrang wetan aya nu ngintip
Urang jieun lutung bae kituh ?
Ceuk Si Lengser :
Ulah Gusti ulah !
Sabab lutung mah aya kokodna !
Inyana tangtu geus neuleu
Engke dimana urg geus euweuh
Tangtu inyana ujap-ajap
Ngemukan di ieu leuwi
Keun kumaha kula bae
Gusti mah geura ka tonggoh
Tuh, musuh geus nanyakeun Gusti !
Laju Si Lengser nyokot popongkol howe
Gedena sagede cangkeng banteng !
Laju dipalengpengkeun !
Keuna ka nu keur ngintip
Palebah beungeut inyana pisan !
Beletak !
Gajabag !
Nu dipelengpeng salin rupa
Inyana jadi kalong !
Tah eta sabab-sababna
Matak neupi kiwari
Kalong teh
Jeding bungusna !
Ceuk Si Lengser :
Bongan sorangan
Neuleukeun lain deuleun sia !
Tapi najan geus kadeuleu
Sungut sia moal bisa nyarita
Kokod sia moal bisa nyokot !
Ayeuna sia jadi kalong
Tetep enggon sia dina tangkal !
Engeke
Di mangsa nu bakal kasorang
Sia bisa jadi jelema deui
Tapi engke !
Amun ieu Nagara jadi sampalan
Sisi leuwi ngadeg lembur
Wetaneun kandang kebo bule
Tah di eta lembur
Sia bakal ngarunjakeun deui turunan
Tapi tingkah laku inyana
Heunteu beda tina kalong !
Malah engke deui
Bakal aya turunan sia !
Nu ngarana oge
Si kalong !
Laku lampah inyana
Heunte beda tina kalong !
Ah eta sabab sababna nepi ka kiwari di kebon gede hutan samida loba bae kalong !
Urang tunda deui !
Urang kocapkeun Raja urang !
Inyana unggah ka tonggoh
Laju nyabrang
Der perang !
Rosa jasa
Leuwih rosa ti nu ti heula !
Raja urang perang ngaganda !
Inyana dihurup ku :
Kai Cakra
Kai Jaya
Kai Asep
Kai Tubagus
Jeung dua bengkong
Uwah mahmud
Uwah bakar !
Tapi Raja Sunda heunteu keder
Beuki loba nu ngahurup
Meni rosa perangna Raja urang !
Datang ka eta genep jawara kulon jeung wetan
Perangna mani enggeh-enggehan !
Ting gulilap kolepat pedang
Ting jeleger sora tampiling
Ting jalegur sora paneunggelan !
Matak torek
Ngadenge sora nu ngareuhak !
Tunda heula !
Keun sina perang bari ngareuhak !
Ayeuna urang kocapkeun
Anu keur ngalanglang buana
Saha ?
Nya eta
Sanghiyang Santang Aria Cakrabuana
Nu gagah jeung kasep tea !
Ti Pajajaran inyana lologanti ngaran jadi
Guriang Setra !
Mimitina nindakna ka Ujung Kulon
Laju nyabrang lautan
Unggah di sabrang kulon
Di nu kiwari disebut tanah Lampung !
Laju Ki Santang nanya ka urang lampung :
Saha tah jagona di dieu ?
Ceuk urang lampung :
Di dieu mah teu boga jago !
Sabab jagona aya di sabrang
Di Nagara Pajajaran !
Ceuk Ki Santang :
Nahaeun sababna ?
Ceuk urang lampung :
Urang dieu teh
Baraya ka urang Pajajaran !
Ceuk Ki Santang :
Kumaha mimitina ?
Ceuk urang lampung :
Raja Pajajaran ewean ka urang dieu,
Ka nyai Putri Gambir Sari !
Ceuk Ki Santang :
Mun bener baraya,
Saha jagona di Pajajaran ?
Ceuk urang lampung :
Jago Pajajaran aya dua
Nu kolot jeung nu ngora !
Nu kolot ngarana Embah Lengser !
Ceuk Ki Santang :
Anu ngora ?
Ceuk urang lampung :
Si Raden
Si kasep Aria Pajajaran
Disarebutna Ki Hiyang Santang !
Ki Santang ngenah jasa angeun
Laju mere bako ka nu ditanya
Laju nindak deui
Nindak
Nindak
Mingkin lila beuki jauh !
Nya anjog ka hiji dayeuh gede
Leuwi gede manan ciliwung !
Ceuk Ki Santang ka urang dinya :
Ngaran ieu Nagara ?
Ceuk nu ditanya :
Paliman !
Ceuk Ki Santang :
Kunaha ngarana kitu ?
Ceuk nu ditanya :
Sabab loba gajah !
Ceuk Ki Santang :
Pantes !
Sagala mani gede kieu
Walunganana gede
Tatangkalanana garede
Dayeuhna ogeh gede
Ngan jelemana
Heunteu garede
Sarua bae gadena jeung kula !
Tapi Rajana sagede kumaha ?
Ceuk urang paliman :
Meujeuhna !
Ceuk Ki Santang :
Dimana imahna ?
Ceuk urang paliman :
Tuh, imah nu panggedena !
Laju Ki Santang nindak deui
Carita asup inyana ka Karaton
Kasampak aya jeulema gede
Keur ucang angge dina bale ukir
Balena bale gede dijieunna
Tina caling gajah
Diukiran rupa gajah
Gigireun bale gede
aneprok
Nu gareulis jarede
Garede geh
Gede bujurna …… !
Ceuk Ki Santang :
Dia tuh Raja di dieu ?
Ceuk nu ucang angge :
Heu’euh !
Ceuk Ki Santang :
Saha ngaran dia ?
Ceuk Raja :
Prabu Liman Jaya Kencana !
Eta ngaran kula
Nu kaceluk ka tanah sabrang !
Ngaran kaula di dieu mah sejen deui !
Ceuk Ki Santang :
Ngeunah nya jadi Raja ?
Prabu Liman Jaya Kencana,
Lain Raja sambarang Raja
Tapi Raja nu rancage
Inyana ngartieun
Ki Semah the
Eudeuk nyiar gara-gara !
Ceuk Raja Liman Kencana :
Dimana lebah ngeunahna ?
Ceuk Ki Santang :
Tuh, lebah bujur-bujur nu darempok
Sela pingping nu parungkil !
Ceuk Raja nu rancage :
Parungkil mah Ki Semah
Tandana jagjag waringkas
Sabab tara tinggal ti jajamu
Dararempok ?
Eta mah aya sabab na
Sabab loba gawe bari cingongo
Ngored bari cingongo
Ngarejo bari cingongo
Karihna bari cingongo
Jeung deui kitu buktina
Nu biasa gawe beurat
Sabab di dieu mah
Najan ngaran nyi putri
Ngahuma the mudu bisa
Ninun hayu, nutu hayu
Tara jerih ka gawe beurat !
Tapi Ki Semah
Saha ngaran dia
Jeung naeun nu seja ku dia ?
Ceuk Ki Santang :
Ngaran kula Guriang Setra
Datang ka dieu
Nya eta
Eundeuk nyiar pangabisa
Eundeuk mulung pangaweruh
Sabab di Nagara kaula
Geus euweuh nu sarua eujeun kula
Saha jagona di ieu Nagara ?
Ceuk Prabu Liman Kencana :
Di dieu mah euweuh jago !
Ceuk Ki Santang :
Tilok tah ?
Tilok di dieu Nagara euweuh lalaki ?
Ceuk Prabu Liman Kencana :
Lalaki mah ngabadeg
Tapi lain pieun jadi jago !
Ceuk Ki Santang :
Pieun naeun atuh ?
Ceuk Prabu Liman Kencana :
Pieun ngabnatu ngamakmurkeun Nagara !
Ceuk Ki Santang :
Lain pieun ngalawan musuh ?
Kumaha mun aya nu nangtang perang ?
Ceuk Prabu Liman Kencana :
Perang mah tara datang saban mangsa !
Tapi makmur mah mudu saterusna
Abeh Nagara salalawasna
Gemah ripah sugih mukti

Tunda heula nya nundutan !

Urang lajeung batur !

Di ieu Nagara mah
Mahmur the lain ngan dilamun
Tapi mahmur nu karasa
Sabab di dieu mah
Adil teh lain omomg anu kosong
Tapi adil anu bukti !
Jeung adilna
Lain adil ceuk Raja wungkul
Tapi adil mun sapuk sakabeh somah !
Ku kituna
Adil mahmur teh
Di dieu mah
Lain ngaran wungkul catur
Lain ngan omong pangbebenjo
Lain carita nu sulaya !
Ceuk Ki Santang :
Kuamaha di dieu bisa kitu ?
Kula hayang diajar
Teruskeun ka anak incu !
Ceuk Prabu Liman Kencana :
Dengekeun !
Di ieu Nagara
Pagawe the garetol kabeh
Carukup ku pangaweruh
Taliti dina pamanggih
Laloba ngalaman
Jeung jalembar pangabisa !
Tapi pangabisa
Nu nguntungkeun ka somahna !
Jaba ti getol samuduna
Oge teu meunang adigung garede hulu !
Teu meunang punta-penta ka somah
Teu meunang nyusah keun somah
Teu meunang nyingsieunan somah
Teu meunang menta balenan ti sumah !
Teu meunang make maksa
Sumawonna nyingsieunan !
Tapi parentah teh
Dirupakeun jadi pangajak
Nu kaharti asup akal
Kapikir ku sakabeh somah !
Mun pagawe
Bukti gawe heunteu bener
Atawa ngan nyugihkeun dirina wungkul
Harita keneh ogeh digantung bari disisit !
Kumaha pagawe di Nagara dia, Ki Semah ?
Ceuk Ki Santang :
Di Nagara kula mah euweuh pagawe !
Kabeh teh juragan kabeh !
Ceuk Prabu Liman Jaya Kencana :
Karunya temen nu jadi somah !
Tapi dengekeun !
Di ieu Nagara
Nu buburuh cukup upahna
Di garawe bari narembang
Sabab sebeuh saban hakan
Nu tirani
Laluasa tiranina
Sabab hasil dibuatna
Lain asal ijon ka Nagara !
Ku kituna
Caba ti bere
Ogeh murah hakaneun !
Nu daragang
Teu diajar ku Nagara !
Tapi Nagara ngalobakeun pidagangeun
Ku kituna
Jaba ti bere
Ogeh murah pidagangeun !
Ari pagawe
Teu mudu sumpah saban pasar
Meunang gawe bari tani
Meunang gawe bari dagang
Tapi tani anggeus gawe
Tapi dagang anggeus gawe
Ngan
Amun tani amun dagang
Teu meunang ngeunah sorangan
Ku jalan
Ngahalang-halang usaha somah !
Nu kaparcaya
Ngajalankeun parentah Nagara
Garawena minang ka bapa
Hartina
Loba mere tara menta
Merena ?
Nya pangjeujeuh !
Mentana ?
Tara menta pangabakti
Pangjeujeuhna ?
Lain ku omong anu kosong
Lain janji nu sulaya
Tapi
Ku janji anu bukti
Ku omong anu tembong
Mun pagawe
Rasa inyana ku kawasa
Punta-penta nitah bakti
Baktina ngan pieun inyana
Jeung galak
Ka sakur nu teu mere
Ki Semah, Ki Semah
Moal endeuk Nagara bisa
Adil Makmur !
Ceuk Ki Santang :
Heueueueuh !
Kula tarima meunang Pajajaran !
Tapi bener-bener yeuh
Di ieu Nagara euweuh jagona ?
Ceuk Prabu Lingga Kencana :
Ari jago mah loba !
Tapi lain jago dina gelut
Jago soteh dina bener !
Amun Ki Semah
Rajang tarung
Tuh ka ditu !
Tapi saeuncana mah
Teu mudu dia ngajugjug jeuh
Sabab engke ogeh
Bakal datang mangsa na
Ku urang rabul jalema bule
Tah eta pilawaneun dia !
Urang tunda deui
Nanggoan datangna nu barule
Urang caritakeun bae
Ki Santang the laju amitan
Angkuhna deuk ngajugjug ka nu jauh
Deuk neangan jelema bule
Nya anjog ka sisi sagara !
Kadeuleu ku inyana
Laut motah ngadak-ngadak
Lemah eundeur ruag-rieug
Tinggeleger hawar-hawar ….. !
Ceuk Ki Santang :
E eh !
Naheun ieu gara-garana ?
Jeung kunaheun ?
Ngadak-ngadak hayang mulang ?
Kadeule di awang-awang aya mega maju ngidul
Belesat !
Ki Santang ngapung ka mega
Karep inyana tumpak mega
Tapi dina mega
Aya mipit mudu amit
Amun ngala kudu menta
Amun numpang mudu nyarita !
Ceuk Ki Santang bari ambeuk :
Ulah sia loba bacot !
Dibebekkeun ieu mega ku dewek !
Ngeser !
Dewek moal numpang cara lentah
Tapi ngilu bari maray !
Tah duitna opat kanjut !
Kop jeung kanjut-kanjutna !
Geuwat dewek anteurkeun ka Pajajaran !
Ceuk tukang mega sabari ised :
Ari maray mah
Sejen deui urusanana !
Saenyana ceuk aturan
Heunteu meunang mawa tumpangan
Sabab ieu teh mega dines !
Tapi ku duit mah
Kula the heunteu buyut !
Jiga-jigana
Dilembur dia mah
Dia the jawara kedotan !
Ceuk Ki Santang :
Kumaha dia nyaho ?
Ceuk tukang mega :
Tina porongos !
Sarua jeung porongos tukang eta !
Ceuk Ki Santang :
Tukang naeun ?
Ceuk tukang mega :
Tukang mariksa mega ngaliwat !
Ceuk Ki Santang :
Kituh !
Ceuk tukang mega :
Heu’euh !
Tukang mega mah
Loba nu sarawan !
Sabab tukang mariksa mega
Morongos sok satang ka tembong gugusi
Mun can dibere pieun meuli sisig !
Tapi ari dia mah
Ngilu numpang the
Make maray !
Tanda jawara kedotan !
Heunteu cara tukang mariksa mega
Arinyana mah
Ngilu ongkoh
Menta duit ongkoh sakalieun teu menta duit
Ari turun
Tara nuhun-nuhun acan !
Dasar kunyuk didangdanan
Kacida ieu aingna
Abong-abong keur kawasa !
Ceuk Ki Santang :
Heu’euh !
Tapi edas bapa
Loba jasa barayan teh !
seung, sing jongjon diukna !
Ulah tukang teuin mega na geus butut
Jeung jamakna
Amun gujlang gijleng
Puguh langit ayeuna mah legok-legok
Jeung jamakna
Heunteu bisa nyanghunjar
Sabab ieu the mega dines
Paranti neang ma beurang
Ari di kahiyangan
Aya bidadari deuk ngajuru !
Jeung nyekelanana
Ulah pageuh teuin
Beusi ucutan tihang megana !
Jeung ulah sabari egeg
Beusi tiporos
Megana geus butut !

Tunda heula

Lajeung dina peuting nu didamaran ku samar bulan

Urang longok Raja urang
Nu dihurup ku musuh genepan !
Perang na rosa jasa
Eta genep papatih
Ku Raja urang laju ditubruk
Laju di awut-awut
Di luluh di gulung-gulung
Di rampid jadi ngahiji
Mani pating polonjon tina jubah inyana
Ting arenyut
Jiga tetep lesot tina wadahna !
Ting arenyut sabuligir
Jiga eungkuk pilegaeun
Balad Banten
Waktu neuleu kabeh papatihna
Deuk di podaran ku Raja Sunda
Heunteu taregaeun
Laju
Reog wae ngaleut
Cara sireum sirarange
Ngagurumut Raja urang !
Atug mani haliwu Raja urang !
Nya harita opat patih Banten bisa budi
Nya eta bengkong nu duaan
Arinyana mah heunteu kaburu !
Sabab kaburu modar mantare !
Lain paraeh ku Raja urang
Tapi
Modarna
Ditareunggelan urang Banten !
Sabab ku haliwu-haliwuna ngagurumut
Urang banten the
Teuteunggeulna
Sateunggeul-tenggeulna bae !
Datang ka loba balad Banten
Kararojor
Cigenden ku baturna keneh !
Urang caturkeun patih Banten anu opat
Arinyana bisa budi
Laju ngorejat bari ngarewel jubah !
Tapi
Lantaran ngorejatna bari haliwu
Nya atuh ngarawel teh
Sarewel-rewelna bae
Heunteu arengeuh pahili jubah !
Ku haliwu-haliwuna
Kai Cakra hanteu engeuh pahili jubah
Kai Jaya hanteu engeuh pahili jubah
Kai Asep hanteu engeuh pahili jubah
Kai Tubagus hanteu engeuh pahili jubah
Malah Kai Tubagus mah
Jaba tipahili teh
Inyana hanteu eungeuh
Make jubah the tibalik
Nu pieun cokor
Dipake di ruhur
Ari cokorna
Diasupkeun dina beuheung jubah !
Atuh leumpangna
Mani ciga nini-nini hudang ngajuru !
Ninggang di Kai Cakra anu begang
Nu karawel teh jubah godombrong
Pakeun baturna nu jangkung gede
Atuh barang dipake the
Ka luhur leuwih sasiku
Ka handap leuwih sadeupa !
Ceuk pikir inyana :
Bener sakti si Raja Sunda !
Ieu jubah mani kieu
Ka ruhur teu kadeuleu langit
Ka handap teu kadeuleu napak !
Nya gudubrak bae inyana labuh
Tikudewat
Nincak jubah panjang teuin !
Ceuk pikir inyana :
Panjang teuin !
Ngaing beubeurkeun !
Laju jubah panjang teh
Dibeubeurkeun
Digulungkeun luhureun cangkeng
Atuh tembong buraholna !
Der perang deui !
Perang rosa
Perang rosa jasa
Terus perang leuwih ti rosa jasa !
Raja urang
Najan gagah najan sakti
Tapi
Ari diruhun digurumut mah
Nya haliwu ogeh !
Nya kapaksa inyana mundur
Kadeseh ka beulah kaler
Datang ka palebahan birit leuwi !
Tah di dinya
Inyana katubruk ku nu ngahurup
Tapi Raja urang
Laju motah rosa jasa !
Nya lajuna mah
Gujubaaarrr !
Raja urang ragag ka leuwi
Gujubar
Kai Asep kabawa ragag
Inyana ngarawel jubah Kai Jaya
Kai Jaya ngarawel jubah Kai Cakra
Kai Cakra ngarawel jubah Kai Tubagus
Tapi
Lantaran jubah Kai Tubagus mah
Dibeubeurkeun
Nya nu ngarawel the
Buraholna !
Nya gujubaaarrr !
Jawara Banten jeung Cirebon nu opat
Kabedol kabawa ragag
Laju perang di dasar leuwi
Balad Banten eureun perangna !
Balad Pajajaran areureun perangna !
Lalajo nu keur perang di dasar leuwi !
Nya jadina mah
Euweuh nu perang di daratan
Kabeh jarajang teges
Nareuleu nu galungan di dasar leuwi !
Kabeh pasedek-sedek !
Datang
Euweuh nu areungeuh
Balad Pajajaran
Nyarelap di balad Banten
Balad Banten
Nyarelap di balad Pajajaran
Eungeuh-eungeuh soteh
Aya nu hitut !
Ceuk balad Pajajaran :
Hitut Banten yeuh !
Sejen deui peledakna !
Ari inyana ngalieuk teh
Baruk geuning lain batur sakamandoran
Tapi musuh
Urang Banten !
Nya der perang deui !
Perang di daratan
Perang di dasar leuwi
Ting gulutuk sora batu
Ting sareak sora koral
Ting kiricik sora keusik !
Burial !
Burial !
Cai kiruh ti dasar leuwi
Umpalna neunggaran gawir !
Ngagulugur gawir nu urug
Ngaguruh tangkal nu rubuh
Tangkal jati garaged
Sisi leuwi sabrang wetan
Rungkad ambles kabawa palid !
Ari palidna ?
Nyarangsang di birit leuwi
Tah di dinya
Engkena teh bakal ngadeg hiji lembur
Nu ngaranna di kiwari
Bantarjati
Urang tunda deui
Sina jadi lembur bantar jati !
Urang kocapkeun Ki Santang deui !
Kadeuleu ti awang-awang
Palebah leuwi sipatahunan
Loba jasa jelema keur saling genden !
Ceuk pikir Ki Santang :
Boa-boa
Jeung kadeuleuna
Jiga lain somah ngaing kabeh !
Gajleng !
Ki Santang luncat tina mega
Megana mani semplak sabeulah !
Sesemplakan mega nu beulah
Murag !
Ragagna malang
Nyampai dina lamping
Sakaleren gunung gede
Engkena
Dihandapeun ngadeug hiji lembur
Nu kiwari disebutna
Mega mendung !
Lajukeun urang Ki Santang !
Jrut inyana turun
Jlig inyana nepi
Jung inyana nantung
Kadeuleu aya numpukan
Ngagunuk cara picung buruk !
Ceuk Ki Santang bari tulak cangkeng :
Nahaeun yeuh ?
Ceuk nu nagunuk :
Nu areleh perang !
Ceuk Ki Santang :
Urang mana ?
Ceuk nu ngagunuk :
Pajajaran !
Ceuk Ki Santang :
Eleh ku saha ?
Ceuk nu ngagunuk :
Ku urang Banten !
Ceuk Ki Santang :
Kunaha make areleh ?
Ceuk nu ngagunuk :
Licik sih !
Kaci ngegel ceuli
Nyolok mata jeung nyingkabkeun samping !
Ceuk Ki Santang :
Lain licik !
Eta tah aturan perang anyar !
Tapi kumaha sabab perang ?
Ceuk nu ngagunuk :
Ngabelaan Raja !
Ceuk Ki Santang :
Di mana Raja ?
Ceuk Nu ngagunuk :
Tuh di dasar leuwi !
Keur dihurup ku opat urang !
Ki Santang teu loba deui catur
Laju inyana tuturubun
Ngajubar !
Lep !
Inyana teuleum !
Tapi sabab caina kiruh
Teu kadeuleu
Mana Bapa mana musuh !
Ceuk Ki Santang :
E eh !
Mun neunggeul bari teu neuleu
Bisa salah anu keuna !
Leuwih hade
Ieu leuwi hade ngaing bedahkeun !
Nya der dibedahkeun
Ka hilir ciliwung guntur !
Ka girang ciliwung surut !
Kocapkeun anu garelut !
Heunteu areungeuh
Sipatahunan mingkin saat !
Barang beak cai kiruhna
Ka deuleu ku Ki Santang
Raja eundeuk diporeatkeun !
Teu antaparah !
Saebrur Raja direbut
Lung di kadaratkeun !
Anu karebut musuhna
Karuhan bae ambek jasa !
Kadeuleu ku arinyana
Aya musuh anyar !
Laju pating surungkuy
Ting garebay
Ngarajol bari raranggeum
Eundeuk nyekek beuheung Ki Santang !
Ki Santang ngeunah seuri !
Laju leuwi di kubek deui
Kiruhna kiruh jasa
Datang kaeuweuh nu bisa kadeuleu !
Ki Santang mah
Inyana laju ngadapang
Malang dina pamontengan !
Inyana ditubruk ku opat patih Banten
Tapi Ki Santang
Nyejat bari ngagakgak !
Pamuntangan laju bedah
Nyot buburialan !
Atuh kaceot
Opat patih urang Banten !
Hulu inyana ngadalagor batu
Mani remuk ka batu-batuna
Awak inyana naleungar cadas
Mani raraungkad gawir-gawirna !
Nya mooooooooooodar !
Laju paralid
Laju engkena nyarangsang !
Anu saurang
Dilebaheun kiwari tanah jelebut
Anu saurang deui
Di bilangan kiwari tanah bojong gede
Saurang deui
Di bilangan kiwari tanah citayem
Saurang deui
Di bilangan kiwari tanah sawangan !
Tapi saha nu nyarangsangna ?
Saurang geh
Datang ka iraha ogeh
Moal aya nu nyaho !
Lantaran waktu paralidna
Marake jubah nu pahili
Pahili ka pangkat-pangkatna !
Ngan bae
Engkena kabejakeun
Ceunah mah jaradi karamat !

Tunda deui
Keun sina jaradi karamat !

Lajeung

Ayeuna
Urang teang Si Lengser
Si Lengser karuhan sakabeh tukang pantun !
Barang balad Banten eureun perangna
Barabg balad Pajajaran nunda perangna
Embah anis jeung embah anom
Eudeuk areureun nunda perangna
Ngan Si Lengser anu hanteu !
Ceuk Si Lengser :
Eundeuk ka marana dia ?
Ceuk Embah Anis :
Deuk neuleu nu dipodaran di dasar leuwi !
Ceuk Embah Anom :
Deuk neuleu nu dibeset di dasar leuwi !
Ceuk Si Lengser :
Moal kadeuleu !
Caina geh kiruh !
Mending geh,
Urang lajukeun perang urang !
Kapalang
Tingal sajurud deui !
Tapi Embah Anis deuk nojok terus
Emabh Anom ogeh deuk nojok terus
Laju ku Si Lengser
Emanh Anis dijenggut jambrongna
Emabh Anom dijebak jabrikna !
Karuhan
Mani pating caweuweuw !
Tapina
Hanteu ngaralawan
Sabab harayang lalajo nu perang di dasar leuwi !
Torolong bae duaan lalumpatan
Lalumpat bari darongko
Lalumpat bari susulumputan !
Lantaran hayang jarongjon lalajona
Jeung ulah kapanggih ku Si Lengser
Nya lalajo teh
Dibirit leuwi sabrang kulon !
Caringgoooo bae !
Dina sisi gawir handapeun kopo
Tunda deui !
Keun sina caringogo !
Kocapkeun
Raja Sunda jeung Ki Santang !
Geus haranjat deui !
Laju ngabuburak balad Banten
Mani ting alacir paburisat
Jiga rorongo dikebutkeun !
Ceuk Raja ka Ki Santang :
Hadena Aden kaburu datang !
Ceuk Ki Santang :
Mun teu kaburu ?
Ceuk Raja :
Mantak teuin lalakon panjang
Tah
Ari geus paralid mah
Moal bisa calutak deui !
Tapi sing aringet !
Najan arinyana
Geus eleh dua kali
Rajana mah
Panasaran keneh !
Tangtu inyana the
Hayang keneh nyilakakeun urang
Nyilakakeunana
Moal ku jalan kasar
Tapi ngakalan
Ku jalan halus !
Bejaan kabeh sanak, kabeh kadang
Sing ti ayeuna keneh
Pipir imah saimahna
Beulah kenca nu di tukang
Di hareup beulah katuhu
Marelak
Tangkal sente
Pikeun tumbal keuna baraja !aju marelak deui
Tangkal cau emas
Pieun tamba keuna wisaya
Sabab kahareupna
Musuh teh ngalawana
Ku jalan guna wisaya
Ku teluh eujeung mudu
Ku warejit utah getih
Nyieun edan jadi sasar
Gering nangtung ngaganggayong !
Tapi teu mudu sieun !
Mun aya nu keuna kitu
Sambat bae bae ngaran bapa
Celuk bae ngaran dia
Laju mandian ku cai
Ti leuwi sipatahunan
Jeung inuman
Ku cai
Ti pancuran tujuh !
Ari jampena ?
Sina diajar bae ti Si Lengser !
Tunda deui !
Sina diajar jampe teluh ka Si Lengser
Kocapkeun deui Si Lengser di tegalan !
Inyana dagdag-digdig sorang bae
Tulang cangkeng bari tetenjrag
Hahaok bari popolotot
Ngareuhak bari kekerot
Nantang musuh nu tingaleun kalang !
Kadeuleu ku inyana
Gawir urug, leuwi bedah
Balad musuh loba nu paling !
Ngeunah jasa angen Si Lengser
Gadag-gidig inyana ka tengah tegalan
Leungeun anu kenca
Tulak cangkeng nyerengkebeng
Nu katuhu
Dikeupatkeun ngagandejang
Cara deumang eundeuk nganjang
Endeuk mogor ka anak mandor !
Ret inyana ka kaler
Leuweung jati urug saparo
Mani ngemplong deudeuleuan
Kadeuleu aya deui ngaraleut
Nu areureun di birit leuwi
Birit leuwi sabrang kulon !
Nu ngaraleut teh
Laju ngaromong jeung sesana balad Banten !
Tah lebah dinya
Engkena tah nadeug hiji lembur
Nu kiwari disebutna
Pabaton !
Sabab urut ngumpul jeung badami !
Si Lengser laju nabeuh bende !
Atuh
Barang bende ditabeuh deui teh
Mani beeeeejat burarakan !
Ari ceuli bende ?
Mani ngacleng
Ragragna di leubahan nu kiwari jadi lembur
Nu ngarana
Ceuli beunde !
Kadenge ku Raja urang
Laju dihaokan
Ceuk Raja :
Nahaeun Lengser ?
Ceuk Si Lengser :
Musuh datang deui !
Ceuk Raja :
Sabaraha ?
Ceuk Si Lengser :
Nyaho teuin !
Teu kabilang
Ngan ayeuna mah marake jendol !
Der perang !
Perang deui !
Perang
Perang
Perang batur, perang !
Leuwih rosa ti perang nu ti heula !
Perang jeung musuh nu anyar datang
Perang jeung nu marake jendol
Perang deui jeung sesana balad Banten !
Perang, perang !
Urang Pajajaran
Dihurup hiji musuh salikur
Sabab urang Banten
Dibantu ku balad ti wetan !
Lantaran balad musuh nu ti wetan
Tambah deui tambah deui
Nya kawalahan ogeh Raja urang
Nya kawalahan ogeh Ki Santang
Nya kawalahan ogeh Si Lengser !
Burubul musuh ti kidul
Surudug
Si Lengser ka kidul !
Burubul musuh ti kulon
Surudug
Si Lengser nangkis di kaler !
Burubul musuh ti wetan
Surudug
Si Lengser ngamuk di wetan !
Urang Pajajaran perangna rosa jasa !
Sakabeh ngilu perang
Aki-aki ngilu perang
Nini-nini ngilu perang
Karuhan nu ngarora mah
Nu lelengeh ngilu perang
Nu barujang
Ngalawanana galak jasa
Sabab ku beubeureuh
Mun ku musuh
Nu sapotong dikeureut sapotong
kimpoi the
Endeuk moal dijadikeun !
Perang nu cawene ?
Leuwih giras ti cangehgar
Sabab arinyana heunteu sudi
Mudu leungit anu nyempil
Dicarokel make obeng !
Perang, batur, perang !
Mangkin lila beuki rosa
Mangkin tambah balad musuh
Beuki kawalahan Pajajaran ……….. !
Ceuk Raja ka Si Lengser :
Mun kieu terus-terusan
Matak boa mudu mundur !
Ceuk Si Lengser :
Encan wayah !
Leuwih hade
Urang ganti aturan perangna !
Urang make aturan anyar
Nya eta
Akeul dulang kaju samida !
Hartina
Kaju seungit pieun ngukus !
Tegesna
Amin jaya aya di urang
Tangtu musuh bakal musna
Tapi
Amun apes papasten urang
Paeh geh moal jaradi jurig
Sabab sukma urang
Diparenahkeun di kahiyangan !
Lantaran paehna urang
Gara-gara
Satuhu ka Sang Rumuhun
Bela-pati ka Nagara !
Ceuk Raja :
Kumaha ngaturna ?
Ceuk Si Lengser :
Geura tuturkeun !
Laju Si Lengser ka tengah tegalan
Burudul musuh ti kidul
Suruntul Si Lengser ka kaler !
Burudul musuh ti kulon
Suruntul Si Lengser ka kidul !
Burudul musuh ti kaler
Suruntul Si Lengser ka wetan !
Cindeukna mah
Perang cara Si Lengser teh
Datang ka lebur jagat tetempuran ogeh
Moal deuk aya nu bisa nuri !
Sadupak-dupakna matak cilaka
Satubruk-tubrukna matak ripuh
Satejeh-tejehna matak bengek
Satincak-tincakna matak bohak
Sarawel-rawelna mataj soek
Nya karuhan
Musuh mani paburisat !
Kumaha amun
Burubul musuh ti wetan ?
Suruntul Si Lengser ka tengah tegalan !
Amun musuh anggeus parek
Si Lengser laju nonggeng
Bari nonggeng nyingsatkeun samping !
Ku maha ari musuh ?
Arinyana laju bae kasima !
Sabab pikir arinyana
Eta kanjut inyana geus sagede kiiiitu … !
Tada teuin meureun gaganden inyana mah … !
Nya laju sakabeh anu nareuleu Si Lengser nonggeng
Pada kalenger !
Cindekna perang cara Si Lengser mah
Datang ka iraha ogeh
Moal endeuk aya nu niru !
Teu kabilang anu modar
Teu kabilang anu rarusak …. !
Nu teu katibuk teu kadupak
Teu katejeh teu kasiku
Ripuhna mah sarua baeeeee … !
Malahan arinyana mah
Paraeh teh leuwih cilaka !
Nya eta
Molotot bari sambutut
Bari leungeun marencet irung !
Sabab Si Lengser
Perang teh inyana mah mamawa sigung … !

Tunda heula !
Keun Si Lengser sina nurutan sigung !

Kapalang urang lajeung batur !

Urang mah, urang tempo Raja urang !
Nu keur perang dibantu ku Ki Santang !
Perang nyana rosa jasa !
Datang ka tegalan sakitu legana
Jadi heurin ku nu keur perang ……. !
Ting dorongkok tampal nu reuntas
Ting bareok dapuran awi … !
Tegal lega
Ngalegaan … !
Beuki lega beuki lega ……. !
Engkena di tegalan tadi perang, ngadeug lembur
Nu kiwari disebut Tegal lega !
Ceuk tadi ogeh
Urang Pajajaran kawalahan !
Sabab najan gagah najan sakti !
Ari musuh
Tambah deui tambah deui mah
Lila-lia nya kawalahan jasa !
Raja urang kasedekeun ka beh kidul
Ki Santang kasedeken ka beh kidul
Ari Si Lengser ?
Inyana mah terus bae saradag sarudug susurudug ….. !
Barang nyurudug deui the
Kalangsu teuin …. !
Engeuh-eungeuh
Inyana tikacubar di Cai Sadani
Pucunghul inyana timbul
Alagag-euleugeg bari kabesekan
Laju
Gurawil keuna gawir
Jiga peusing unggah ka pasir !
Hanteu kanyahoan … Kadewek !
Cokor Si Lengser sadua-dua
Ti lebak aya nu newak !
Heu !
Si Lengser aya nu ngabeubeutkeun !
Mani nambru jiga mandilaka dalu !
Ceuk nu ngabeubeutkeun sabari nyareungir :
Heheh !
Kapiheulaan nyah !
Ceuk Si Lengser :
Heueueueu … Euh !
Laju inyana endeuk ngalawan
Ngalawan bari muranteng
Bari muranteng keuna cangkuwang !
Tapi ti lebak
Cokor Si Lengser duanana
Dibaredol sataker tanaga !
Laju Si Lengser tetejeh ,
Satejeh kadia tejeh !
Katilu tekeh mah
Gubrag bae Si Lengser ngajolopong !
Laju disesered
Digusur ka lebak deui !
Reg randeg
Sabab Si Lengser muntang keuna cangkuwang deui !
Cangkuwang geh cangkuwang baheula lain cangkuwang jaman kiwari !
Laju pabedol-bedol …. !
Musuh ngabedol Si Lengser !
Si Lengser ngabedol cangkengna !
Bedol
Bedol !
Bedol pabedol-bedol !
Ari nu ripuhna mah
Nya Si Lengser baeeee !
Pikir inyana :
Saha manusaaaaa nu ngabedol ?
Ari ret the
Kadeuleu ku inyana dua urang ting carengir !
Ceuk Si Lengser :
Geuning si ganggarangan !
Si Anom jeung si Anis !
Ceuk Embah Anom jeung Embah Anis :
Heheh ! Beunang siah ayeuna mah !
Si Lengser motah deui !
Inyana motah jasa
Tetejeh sabari muranteng
Bari muranteng sabari nyerengid !
Ceuk Embah Anom :
Bedul nis !
Urang sundatan !
Ceuk Embah Anis :
Bedul nom !
Urang sundatan !
Ceuk Si Lengser :
Moal teurak !
Geus liat teuin !
Laju pa bedol-bedol deui …. !
Bedas nu ngabedol
Pageuh nu dibedol …
Tapi lajuna mah
Cangkuwang laju rungkad pegat akarna !
Harita ti patuha
Di tonggoheun Balekambang
Ku balad urang nu keur jaga
Kadeuleu Si Lengser keur rorowesan !
Laju di tarulungan !
Durudud Si Lengser digarusur ditarulungan !
Dereded ! Si Lengser disesered
Disered musuh ka lebak deui
Disesered ka sisi cai !
Durudud ! Si Lengser ku batur-batur
Digusur ka tonggoh deui
Dibawa unggah ka lebah Patuha !
Tapi
Dereded Si Lengser ku musuh-musuh
Disesered ka lebak deui !
Durudud deui ! Dereded deui !
Ka tonggoh deui ka lebak deui
Datang ka gawir lebah dinya
Beuki legok beuki lega … !
Ceuk Si Lengser :
Terus batur terus !
Itung-itung ngangaraji jagat !
Terus !
Abeh kurap dina taktak
Abeh hapur dina bujur
Kabeh beak ka akar-akarna !
Ceuk balad urang di patuha :
Rambati …. rata haaayu !
Laju
Durudud Si Lengser digusur ka ruhur !
Ceuk embah Anom jeung embah Anis :
Upih jambe murag ngabete !
Bereleeeeee !
Dereded Si Lengser ku Embah Anom jeung Embah Anis
Deserered deui ditatarik deui ka sisi cai !
Barang anggeus ku batur-batur
Didurudud ka luhur deui
Kumusuh deuk disered ka leubak deui
Ceuk Si Lengser ka urang Patuha :
Esotkeun batur leupaskeun !
Atuh barang dereded teh
Embah Anom jeung Embah Anis
Nararik the
Badis meset jeujeur pegat useupna !
Mani tinggulitik jujuralitan
Ting garolong ka lebakeun
Paheula-heula jeung Si Lengser !
Lantara Si Lengser mah
Awak inyana lintuh cara kebo buleud keur reuneuh
Atuh Si Lengser mah
Ngagorolong teh
Cara berenuk murag di lamping !
Karuhan
Inyana datang pangheulana ka sisi cai !

Kapalang urang lajeung batur !

Ceuk Si Lengser ka nu ragag pandeuri :
Warani ?
Ceuk Embah Anom jeung Embah Anis :
Ke heula !
Ulah wara di tanya !
Lalieur keneh
Jeung can eling bener !
Puguh ceuk ti heula ogeh, perang baheula mah
Hanteu cara perang di jaman kiwari !
Si Lengser teu tatanya deui !
Embah Anis jeung Embah Anom laju dirawu
Dialungkeun !
Ari Embah Anis ?
Inyana ragag di bilangan kiwari tanah serepong !
Ari Embah Anom ?
Ragag di bilangan kiwari tanah kuripan
Skalereun gunung bubut …. !
Bejana mah
Engke teh jaradi karamat !
Ngan digaranti ngaran
Lantaran areraeun eleh perang !
Jeung lantaran ngaran Anis jeung Anom mah
Cara ngaran Jaya jeung Tubagus
Eta mah ngaran arinyana di keur budak !
Apan ari geus jaradi pangkat mah
Ngaran arinyana sarejen deui …. !
Ari gawir urut Si Lengser diseret jeung digusur
Kiwari teh aya keneh !
Lebah dinya disarebut dereded …. !
Anggeus ngabalangkeun musuh nu dua
Si Lengser laju ngulon ngaler
Karep inyana deuk ngadeuleu beusi aya eukeur ripuh
Beusi aya balad keur kawalahan …. !
Di lebah urut Si Lengser lengak-longok tempa-tempo
Engkena ngadeug lembur anu kiwari ngarana lolongok !
Barang Si Lengser keur telag-telog
Cara bango ngadodoho bangkong
Inyana kadeuleu musuh !
Laju diaruber, dikarepung diarudag-udag !
Si Lengser nyumput !
Inyana teuleum dina rawa nu loba bolangan !
Engkena
Di urut Si Lengser nyumput
Ngadeug lembur nu dingarana rawa balong !
Ti enggon inyana nyumput
Kadeuleu ku Si Lengser
Musuh ngaleut keur naranjak
Ngabondong ka tonggoheun
Laju ngarumpul di leubahan anu rata
Engkena
Di lebahan dinya nadeug lembur
Nu kiwari disarebutna bondongan !
Sabab di lebah dinya pisan ngarumpulna musuh nu eundeuk ngarugrung bari naranggoan parentah mudu taram !
Anggeus mahi batur-batur arinyana
Musuh laju ngarugrug …. !
Urang Banten beuki galak leuwih bengis
Sabab tambah loba nu ngabantu arinyana !
Urang wetan leuwih loba
Tambah wani tambah galak
Sabab tambah loba batur arinyana !
Urang Pajajaran geh
Tambah …… !
Ngan tambahna
Tambah beak !
Sabab hiji ngaganda salikur
Salikur ngalawan musuh aya ratusan … !
Nya karuhan
Urang Pajajaran geus kalingung !
Musuh tingtarekel keuna kuta …. !
Der perang dijero eun kuta
Di belahan kiwari aya lembur jero kuta !
Kuta beak imah beak
Beak saung jeung kandang-kandangna
Beak dirakrak jeung dihuru
Diduruk musuh nu lain tanding dina lobana !
Ceuk urang Pajajaran :
Lengser, Bapa, Aki !
Kumaha …… ?
Ceuk Si Lengser :
Mundur, batur mundur !
Urang mundur ngetan ngidul !
Laju urang Pajajaran mararundur
Nyabrang
Nyararabrang leuwi Ki Pata Hunan
Ka sabrangeun gintung nu tujuh !
Nya amprok jeung Raja urang
Di tegalan tungtung kidul
Tonggoheun cai leutik !
Ceuk Raja ka Si Lengser :
Ripuh mun kieu mah !
Boa-boa urang mudu taluk ?
Karunya ka somah !
Teu deuk narima batur ka siksa !
Ceuk Si Lengser :
Pajajaran mah Gusti
Cadu keuna taluk
Sabab buyut ti karuhun !
Lebahan Si Lengser nyebutkeun buyut
Engke the disarubutna cikabuyutan !
Ceuk Raja :
Dayeuh geus direbut musuh !
Ceuk Si Lengser :
Najan dayeuh geus karebut
Raja mah teu meunang taluk !
Pajajaran teh lega keneh !
Lega keneh enggon perang !
Terus Gusti terus !
Najan perang sabari mundur
Urang mundur the lain eleh
Urang Pajajaran laju mundur …. !
Lain mundur kasedek ku Urang Banten jeung Wetan !
Tapi mundur
Kantaran hanteu nanding dina loba !
Tah eta gara-garana datang ka engke
Urang Sunda
Ti harita datang ka kiwari
Kadeseh deui kadeseh deui
Ka sakur anu daratang
Ngaradon hirup di Tanah Sunda
Jeung daratangna
Nu ti Kulon jeung ti Wetan !
Da bongan urang Sunda keneh jeung Sunda keneh
Marantuan anu daratang
Sina nyampalan di urutna Pajajaran Tengah !
Sabab-sababna marantuwan jeung gararantep
Sina deungeun-deungeun nyarampalan ?
Lantaran pada sarieun
Urang Pajajaran Tengah jaraya deui !
Lantaran
Pada saririk ka urang Pajajaran Tengah
Anu dina wayah nu bakal datang
Barus ngaluluguan Bangsa Sunda !
Ngajajarkeun
Anu bener ti nu saralah …. !
Jeung lantaran anu saririkna
Sarieun kaboker sagala salah sagala teu bener !
Urang caturkeun deui lalakonna
Urang Pajajaran Tengah terus kadesek
Urang Pajajaran Bogor memang kadesek !
Lain kadesek ku sabab eleh
Tapi eleh dina papasten …. !
Jeung elehnn
Eleh soteh
Kadunyaan
Kapangkatan
Kakawasaan
Salila
Genep jaman katujuh jalan …. !
Tah salila eta
Urang Bogor Pajajaran
Baris dijarieun kekesed dina balumbang ….. !
Urang kocapkeun deui nu keur marundur !
Marundur sabari perang
Sabari perang mundur ka girang !
Nya anjong ka suku gunung
Ka legok anu nyangkewok …. !
Di dinya laju rareureuh
Bari naranggoan kejo asak diseupan !
Tapi henteu kaburu asak
Sabab musuh kaburu nyusul !
Plok !
Aseupan ditamplokeun
Kejona dibawa laju !
Blok !
Seengna dibahekeun
Caina ngocor ka kobak !
Tah di lebah dinya
Engkena nadeug lembur anu datang ka
kiwari disebutna ciseupan !
Datang ti kiwari cai dina eta kobakan
Caina teh haneut bae !
Jeung kitu sabab-sabab datang ka kiwari
Di lebah dinya sok loba cawene
Ari ngejo sok tara asak !
Lain teu asak teu bisa ngarerejo !
Tepi teu arasakna
Lantaran ngarejo teh
Sok ditaringgalkeun ocon jeung beubeureuh !
Urang susul nu keur marundur !
Marundur marundur terus ……… !
Nya anjlong ka hiji jurang
Nu gawir-gawirna jero jasa
Jero leuweung kawung wungkul ….. !
Laju nyarieun cukang
Tina wakung nu karolot jasa
Tina bengkel parajang tangkal
Jeung nyarieun cukang
Tina tatangkalan anu galeuhan …… !
Engkena di lebah dinya ngadeug anu datang ka kiwari
Disebutna cukang galeuh !
Laju ngararukan ….. !
Nyararukang gagancangan
Ambeh teu kasusul musuh
Laju nyararusup ka hiji leuweung
Sisi cai lebah nu singkur
Seja arinyana eudeuk reureuh
Eudeuk nyareluk para karuhun
Bari nyararambat ka para Dewa
Sing hate keu-eung dipangnegerkeun
Sing diwanikeun hate nu sieun
Jeung ditangtayunan jero galungan …. !
Abeh
Amun paeh di pangperangan
Jaga bisa ngilu deui
Hutang uyah maray uyah
Hutang jiwa maray jiwa ……. !
Sabab dina marundur
Lain urang Bogor Pajajaran kadesek perang
Tapi perang teh
Apanan sabab manadeh
Hanteu purun dipaksa deungeun
Hanteu sudi ganti sembaheun
Hanteu sudi tukeur pangdeuleu
Hanteu sudi ganti karuhun
Jeung hanteu sudi nurutan adat
Bawa deungeun ti tanah sabrang !
Jeung lain manandeh ka gantina jaman
Tapi manandeh
Ka jaman mudu nurut bae jadi badega !
Cai leutik lebahan manandehna urang Bogor Pajajaran
Engkena disarebutna cimanandeh di dinya engkena
Nadeug lembur anu sangaran !
Laju robah jadi cimanande
Kiwari jadi cimande !
Lain tina mande mapandean
Tapi tina mande nu manandeh … !

Tunda nu manandeh !
Sina naranggoan datang wayah maray hutang !

Wilujeung weungi batur !
Bisi aya nu kaperluan keur di mana, kaula deuk ngawaris “Rajah Pamunah”
Pieun merenahkeun kabeh dedemit alias jurig !
Ajang nu daek baeeee nu mbung mah kajeun.

Kunyit bodas hanet jahe
Panglay ngaran panglajuan
Ngalajukeun jeung munahkeun
Sagala gawe ti beda pikir !
Pikir kula di manusa
Pikir dia di dedemit
Teu ku sia deuk kapikir
Teu ku sia dipikir heula
Kadupak da bongan sia
Katajong da bongan sia
Kadiukan da bongan sia
Kababuk da bongan sia
Katenggor da bongan sia
Kaciduhan da bongan sia
Kakiihan da bongan sia
Apan sia mah teu kadeuleu ku mata manusa !
Tapi sia anu neuleu
Kunaha heunteu ised
Kunaha teu ngabejaan
Ulah sia eudeuk licik
Ulah sia deuk anjukan
Hayuh esotkeun !
Nyingkah
Beusi dibura di mata sia
Kuciduh reuhak Pajajaran !

Reuhakeun ciduhkeun !!!
Musnah sia !

Lajeung

Kocapkeun
Matapowe surup ka kulon !
Nu nyarusup nyareungeut amar ….
Samaruk arinyana di anu singkur jero leuweung !
Hanteu nyarahoeun
Kadeuleu ku musuh ti kajauhan
Laju disarusul
Ger perang deui !
Paperangan marawa obor !
Pajajaran ngaganda terus
Nya karuhan
Mudu mundur terus deui
Lain mundur hanteu nanding hanteu tanding
Tapi hante tanding dina bilangan
Pes !
Pas pis pes pus …. ! Pos !
Sakabeh obor Pajajaran dipareuman
Powekna mani mongkleng jasa
Mundur sabari ngileus
Ngileus kajero powek !
Ari musuh ?
Lantaran powek sagala powek
Nya kakadek jeung teuteunggeul the
Hanteu barisa bari deudeuleu heula !
Karuhan
Loba balad musuh anu marodar
Dikadek batur arinyana keneh
Loba bakad musuh patinggarojod gegerungan
Ditareunggeulan batur-batur arinyana keneh !
Urang Pajajaran mundur terus …. !
Mundur, mundur, mundur
Mararundur di anu powek …. !
Tengah jalan
Papapag jeung awewe limaan
Ngarelek samak nyaruhun anngel !
Ceuk awewe limaan :
Ka marana jeung peuting-peuting ?
Ceuk Si Lengser :
Ka marana jeung peuting-peuting ?
Ceuk awewe limaan :
Eudeuk ngendong !
Deuk ngendongan nu hudang ngajuru !
Ceuk Si Lengser :
Kula geh daek diajak ngendong
Ngan embung jeung anu hudang ngajuru !
Ceuk awewe limaan :
Kula geh moal ngajak ngendong
Da kabehan boga salaki !
Ceuk Si Lengser :
Kula geh moal eudeuk ngendong atuh
Ngan kaula eudek nanya
Ka mana nyai jalan buni nu teu herit ?
Ceuk awewe limaan :
Tuturkeun bae kaula !
Tapi ulah parek teuin beusi adek !
Ceuk Si Lengser :
Moal atuh !
Ngan bisi kapohoan
Bubuhan nu keur pararowek
Aya di anu pararowek
Halangan bea tah ku anggel …. !
Di urut lebahan papah jeung eta awewe limaan
Engkena ngadeg lembur anu disarebut panca wati
Ku awewe anu lima
Urang Pajajaran Bogor dianteur
Dianteurkeun ka gunung jauh ti musuh !
Bray beurang !
Laju ngareureuh
Ceuk Raja ka awewe anu limaan :
Geus !
Datang ka die bae !
Naeun hayang piburuheun dia nganteur ?
Ceuk awewe salimana :
Gusti !
Kaula kabehan
Hanteu hayang di buruhan !
Kaula mah
Seja ngabakti !
Ceuk Raja :
Hade !
Tapi turun-runday rawayan dia kabehan
Sakur anu narurut ka kolot arinyana
Baris jember salila hirup !
Seug
Geus marulang !
Di urut eta awewe lima pamitan eudeuk marulang
Engke the nadeug lembur anu baris mawa ngaran parbakti !
Ti dinya
Urang Pajajaran terus maju ngidul rada ngulon !
Sup ka leuweung
Jol ti leuweung !
Asup leuweung, ka luar leuweung !
Unggah gunung, turun gunung !
Arasup deui ka jero leuweung
Ka ruar leuweung !
Hante eureun-eureun
Gunung, leuweung, gunung
Leuweung, leuweung
Leuweung deui leuweung deui
Leuleuweungan di ruhur gunung !

Tunda !

Lajeung batur ti nu geus surup

Teu kacatur di jalanna
Ngan dicaritakeun
Si Lengser leumpang di heula !
Sabab inyana
Mudu nyacar nyieun jalan pileumpangen !
Si Lengser nyacar
Nyacar, nyacar …. !
Panjang jalan nu dicacar
Panjang pijalaneun nu mudu dicacar
Leuwih panjang manan carita
Amun kabeh dicaritakeun
Mantak panjang teuin picaritaeun
Mantak bray kaboro beurang …. !
Pamali !
Beusi kapiteuheulaan mantare
Ku nini nini kiih di pipir
Urang kocapkeun bae
Turun gunung, ka ruar leuweung
Asup leuweung, unggah gunung ….. !
Laju datang ka hiji leuweung deui
Nyao teuin di lebah maaaaana !
Leuweung gerotan !
Cep tiis
Jep jempling
Geu-euman
Mantak keu-eung
Mantak sieun ……. !
Ngan Si Lengser nu teu sieun
Ngan Si Lengser nu teu keu-eung !
Nyuruncul inyana asup
Laju nyacar
Inyana nyacar ku dua leungeun !
Mani but bet
Sabab nyacar the kenca katuhu
Sabeulah deui gobang !
Mani but bet
Leungen inyana badis kolecer
Bari suku tetenjag bae
Tetnjag ajretajretan !
Da ngarana geh
Nyacar jalan jero leuweung
Loba langgir jeung bajongbong
Sireum beureum tingkarayap
Ngaregelan keuna kanjut !
Nyacar Si Lengser gancang jasa
Da nyacar teh
Lain sa nyacar nyacarna
Tapi nyacar make parancah !
Ceuk Si Lengser :
Arasup batur ! Arasup !
Urang Pajajaran laju arasup
Keuna galur ngabulumbung
Jiga gonggo nu golowong
Beunang ngacar diparangjahan !
Sup ararasup
Beuki jero beuki jero
Tapi hanteu beuki ngeunah karasana !
Sabab beuki jero beuki tiis
Beuki keueung beuki sieun !
Beuki jero beuki powek
Beuki powek remeng remeng
Jeung caang the samar samar !
Laju bae
Keueung the beuki tambah
Bulu punduk pating purinding !
Beuki tambah bae sieunna
Beuki pasesedek anu leumpang
Pada pada areumbung pandeuri
Nu pandeuri harayang di hareup
Nu di hareup harayang ti heula
Nu diais areumbung digilir
Nu digarendng arembung di tukang !
Da sarieun aya nu nyewol
Sieun aya nu nyungkur keuna bujur
Sarieun aya nu narik sabari nyiwit
Ka nu nyempil di sela pimping !
Nya lajuna mah
Sawareh mah
Laleumpang teh sabari mundur
Ngarah kadeuleu
Mun ti tukang aya nu eundeuk jail !
Kabeh pada keueung
Sakabeh pada sarieun !
Keueung na ?
Ku lantaran rarasaan bet jati beda !
Sarieunna ?
Da bongan batur batur pada sieun
Jadi be kabawa sieun !
Ngan Si Lengser bae anu ludeung
Inyana mah hanteu sieun hanteu keueung
Ceuk Si Lengser :
Ari sieun ari keueung
Amun leumpang the ulah nuking !
Mudu sabari nyangigir, batur ! Nyangigir !
Laju kabehan leumpang nyangigir
Cara kapiting malipid gawit sisi basisir !
Ngan Raja
Ngan Ki Santang Parabu Anom
Jeung Si Lengser
Nu laleunpang biasa bae !
Da laludeung !
Beuki laju beuki powek
Beuki jero beuki powek
Ngan tiluwan anu tadi
Arinyana mah hanteu parowek !
Sabab arinyana mah
Laleumpang teh
Jaradi panjang jalan nu baris karosong
Jaradi panuduh jalan sapanjang jaman !
Jaman Sunda leungiteun jalan !
Beuki laju beuki keueung
Beuki bae sarieunna
Lajuna mah
Reg bae pada ngarandeg
Sejen ti anu tiluwan mah
Urang Pajajaran sakabehna
Pada ngarandeg
Hanteu warani lalaju deui
Ngan tiliwan anu warani bae
Raja urang, Aria Santang jeung Si Lengser !
Si Lengser mah
Lain wani lantaran ludeng
Tapu ludeung sabab teu haliwu
Jadi boro boro engeuh lebah nu keueung !
Pacet geus sagede kohkol geh
Nangkol di punduk inyana
Si Lengser mah hanteu eungeuh !
Inyana tonggoy bae nyacar
Nyacar, nyacar ….
Mani haliwu bari pakeupis
Datang ka hanteu eungeuh
Nyacar teh
Dituturkeun Raden Santang Parabu Anom
Jeung Nyi Putri ewe inyana
Jeung ku balad loba salapan
Jeung ewe arinyana loba salapan !
Naruturkeun sabari wani
Bubuhan nuturkeun dua jago
Hanteu ludeung hanteu ludeung ogeh
Sok kabawa ludeung !
Ngan Raja nu ngilu ngarandeg !
Lain ngarandeg lantaran hanteu wani hanteu ludeung
Tapi ngarandeg teh
Raja urang mah
Ngabaturan nu teu laludeung
Ngaburihan anu kareder
Sabab Raja urang mah
Raja nu puguh nyaah ka somah !

Tunda nu ngarandeg
Sina di burihan Raja Sunda anu adil !

Lajeung

Urang mah, urang tuturkeun Si Lengser nyacar bae !
Najan nyacar make parangjah
Ari geu datang ka wayah
Mudu tepung ka kabeh mudu mah
Najan Lengser Pajajaran ogeh
Nya kapaksa
Nyacar the mudu ngarandeg
Lain ngarandeg lantaran keueung
Lain ngarandeg sabab teu ludeung
Tapi lantaran ngadak ngadak
Gobang jeung parang teh
Ujug ujug rarompang jeung potong gagang
Ceuk Si Lengser bari heran :
E eh naeun jeung nu hanteu teurak ?
Laju diilikan !
Seeebut cadas da lain cadas
Seeebut batu da lain batu
Seeebut tunggul da lain kaaaayu !
Sebut buleud da puguh lencop ka handap
Sebut gepeng da puguh ngunggul cara pais bakatul !
Jeung di tengahna
Aya legok pameulahan !
Jeung ari diinget inget
Baruk badis surabaha didempetkeun !
Ceuk Si Lengser :
Naeun ieu teh batur ?
Tapi nu diajak ngomong
Naroyod terus !
Jiga hanteu ngadarengeeun !
Laju ceuk Si Lengser :
Sugan tarooooooorek ?
Tapi nu diajak ngomong
Naroyod terus
Narabas leuweung acan dicacar
Cara badak naratas atas …. !
Narayod bae bari ngabuyut
Bari wani eujeung ludeung
Da ngarana geh
Nuturkeun anu laludeung
Raden Santang eujeung Nyi Putri !
Si Lengser jadi himeng
Inyana deuk nyacar deui
Ku gobang rompang teu make gagang
Ku parang romping teu make gagang
Car sakali car kadua kali
Car car car ka genep kali car
Parang the ngan kari ngaran !
Laju eundeuk nyacar make gobang nu geus rompang !
Tapi gobang nu romping
Potong dua bari mecleng !
Ragagna ?
Ragagna di Tanah Jampang
Nu sapotong pondok
Ragagna di hiji gunung leutik
Nu sapotong deui
Ragagna di hiji gunung leuwih ruhur !
Eta dua gunung engkena disarebut sewang sewang gunung rompang !
Ceuk Si Lengser dicowongkeun :
Batur ! Batur !
Batuuuuur !
Tapi nu naroyod terus
Naroyod terus !
Ceuk Si Lengser :
Ja bener taroooooorek !
Ngomong sakitu bedasna hanteu kadenge mah
Nya heueuh bener tarorek !
Memang jaradi tarorek !
Lain torek sabab torek ngadak ngadak !
Tapi torek geh hanteu kadenge
Sabab
Urang Pajajaran nyarasab
Arasup ka jero leuweung nu katelah
Leuweung ci torek !
Ari leuweung ci torek ?
Lain leuweung sabongdrong leuweung !
Tapi leuweung anu mones
Amun jero leuweung ci torek
Jelema ngomong ka jelema deui
Najan ngomong hahaokan
Najan ngomong ditamplokeun
Keuna ceuli nu parendeng
Moal eundeuk kadenge sora
Ku ceuli di hoakan !
Da ngarana geh
Di leuweung ci torek !
Amun aya nu nuwar kayu
Di gecok nyeblog bedog inyana
Jeung dorokdok gubrag tangkalna
Moal nu nuwar eundeuk ngadenge
Gecokna sora ti bedog
Gurubugna sora nu rungkad !
Da ngarana geh
Di leuweung ci torek !
Leuweung ci torek anu baheula !
Nyaooooo di leuweung ci torek nu kiwari mah
Urang caturkeun deui Si Lengser
Inyana luak lieuk
Laju gegerowan :
Batur hwueueueuew batur !
Baruk bet jadi keueung batur ?
Ceuk Si Lengser bari gegerowan :
Ulah keueung heuheuh !
Ceuk Si Lengser keneh bae :
Ari keueueueung huhuh !
Ceuk Si Lengser keneh bae bali culak cilek :
Camahan ! Camahan atuh !
Laju satiung ku daun bolang
Laju Si Lengser ngudar cangcut inyana
Gurinjal padonghol
Lol ngagayot
Badis sayang tawon rerabkeuneung !
Bari nyamahan beunget
Si Lengser ngarawel daun bolang
Laju ditiungkeun
Kakara inyana engeuh !
Ceuk Si Lengser :
Hohhoh hehheh !
Ihiiih baruk ieu mah
Geuning leuweung ci toreeeeek !
Laju kadeuleu ku inyana
Rupa rupa deudeuleuan anu tadi hante kadeuleu
Ting arayun ting gayabag
Ting garayang ting gayabag
Ting kodongkang ting kojengkang
Ting jarebe ting baregeg
Jeung patinjalawak empot empotan !
Kadeuleu
Anu manyong anu menyeng
Anu bentelu tapi pacer
Anu mononod cara terong ….
Beuki gede beuki panjang
Cuculagetan cara hileud jeungkal !
Kadeuleu
Anu ceper namarok meber
Anu muncul nyuat di handap
Anu kandel bari pengkeur
Anu kandel tap beye
Anu peyot mani hepe ….. !
Kadeuleu
Nu jambulan ngan diruhur
Nu buukan jiga jabringan
Nu buukan tapi parondok
Nu buukan tapi carang …..
Jeung nu garundul euweuh buukan !
Kadeuleu
Nu jangkorang nyaruncung hulu
Nu bareke garepeng hulu …..
Tapi anu panglobana mah
Anu badis bae supa pare ka tungtungna …..
Kabeh kabeh
Ting palotot ting arelel
Arenyet nyarampeurkeun ….. !
Ceuk Si Lengser :
Heuheuy eta siiiiiiiiia !
Dedemit jurig eujeung siluman
Jurig jarian eujeung kelong …. !
Dewek nyaho di ngaran sia !
Ngeser !
Awas siah !
Amun heureuy pangangguran
Amun jail hiri dengki
Sia ku dewek
Dibekok …. !
Ci torek jeung leuweungna
Leuweungna jeung eusina
Sakabeh jeung sia ……
Pajajaran anu boga !
Hayuh !
Ngeser ……. !
Laju Si Lengser ngareuhak
Bari nagreuhak sabari hitut
Mani paburiyak saeusi leuweung
Nyarusup pajauh jauh
Nyarumput pabuni buni !
Ti dinya
Laju Si Lengser nyampeurkeun Raja
Ceuk Si Lengser ;
Katalimbang Gusti !
Mulang deui !
Ieu leuweung loba eusina
Loba jurig jeung dedemit !
Laju urang Pajajaran nu ngarandeg tea
Marulang deui
Marundur deui marapay galur …. !

Urang tunda heula
Keun sina marundur deui marapay galur !

Lajeung batur di powek mongkleng !

Urang susul ayeuna Raden Santang Parabu Anom Aria Cakrabuana !
Keur Si Lengser nyinglarkeun saeusi leuweung ci torek
Raden Santang mah noyod terus …..
Bubuhan anu ludeung !
Ki Santang noyod terus !
Dituturkeun ku nu ngarilu
Bubuhan ari nuturkeun Jawara mah
Hanteu ludeung oge
Sok jadi rada ludeung !
Digerowah ku Si Lengser !
Da puguh di leuweung ci torek
Atuh hanteu kadarengeeun !
Raden Santang Parabu Anom
Noyod terus …
Dituturkeun ku nu ngarilu ….. !
Leumpang arinyana ?
Nutur nutur galur maung
Mapay mapay lacak badak …. !
Nya laju anjlug ka hiji lebah anu lega !
Eukeur lega diriung gunung
Jeung pasir pasir di beulah hilir !
Di inyana deuk ngababakan !
Tapi aya sora euweuh rupa
Nu nyarita ka inyana :
Acan wayah !
Kapalang !
Lalakon tinggal sababak !
Siyar heula ku dia
Di nu singkur tapi subur !
Tah di dinya
Dia meunang ngababakan
Ngarawaykeun turunan dia !
Tapi
Di lemah nu ngeplak bodas
Ngan dia sakuren dia nu meunang cicing !
Nu sejen mah
Mudu misah !
Sina arimah imah hanteu jauh
Di tegalan karungruman
Ku rurungkunan wungkul baduyut !
Di dinya
Dia sakabehan
Garanti ngaran !
Laju dia kabehan pada alok
Hanteu nyaho Pajajaran !
Sababna ?
Sabab Pajajaran
Mudu heula salin ngaran
Malih wawangi nu kasili …. !
Engke
Di jaman kembang tarate
Diparake nukeuran beyas
Baris aya kembang jadi buwah
Dina tangkal gede
Nu buahna teu usuman !
Tapi saban usum buwah buwah ngabeungbeureuman
Di tangkal eta
Mudu bae aya buwah
Diweureueun ka nu jaraya
Tapi
Ngabeuntakeun anu lalolong
Jeung ngahejarkeun sakur nu nineung !
Salila lemah lebah cawene
Can digarap ku nu barogana
Bawa ku dia ngaran Batara
Ibarat cikal dina bancul !
Engke
Di jaman anu mudu keneh kasorang
Aya wayah
Rawayan dia mudu nepungan hiji baraya
Nu ngalalakon bari dilalakonkeun
Tah inyana
Nu nyekel tulak ka Pajajaran
Tapi euweuh saurang anu areungeuh !
Sabab
Najan nyembar pangabisa
Najan unggul di pangaweruh
Euweuh inyana nu ngajenan !
Sabab imah inyana
Dihateupan ku haneuleum
Ditihangan ku hanjuang
Dipantoan
Batu satantung
Ayana di birit leuwi
Ki Patahunan anu baheula !
Samemeh datang wayah eta
Rawayan dia baris
Moal suwung suwung ku cocoba
Baris saban saban kadatangan semah !
Aku ! Da ngarana geh semah !
Tapi sing waspada !
Sabab arinyana
Harayang nyaho
Saha rawayan dia, saha Pajajaran !
Jeung arinyana
Aya nu baris mamaksa
Rawayan dia garanti cara sineumbah !
Inget !
Rawayan dia ulah wara sina muka rahsiah
Mun can tepung jeung nu nyekel tulak …. !
Laju Raden Santang jeung nu ngarilu
Narindah deui
Nyariar lebah nu bodas lemahna !
Tunda !
Keun sina ngababakan
Saaeun urang engke jaga ….. !
Urang teang deui nu ka raruar ti jero leuweung !
Urang Pajajaran eujeung Raja jeung Si Lengser
Ka ruar deui ti jero leuweung
Laju narindak datang ka hiji gunung
Laju ararunggah ….
Beuki ruhur beuki ripuh
Jeung ngadak ngadak
Datang sasalad ….
Anu arunggah jadi barongkok
Nu marudun jadi saronggeng …
Kolot budak nyareri cangkeng !
Ceuk Raja :
Euweuh nu mawa jajamu ?
Ceuk Urang Pajajaran sakabehan
Sakabehan di barengkeun :
Euweueueueueuh …. !
Ceuk Raja :
Mana Si Lengser ?
Ceuk sakabeh urang Pajajaran dibarengkeun :
Euweueueueueuueh …. !
Si Lengser memang euweuh
Lain euweuh sabab paeh nyeri cangkeng
Tapi euweuh hante kadeuleu kadeuleu !
Inyana asup ka leuweung
Hanteu lila kurunyung deui
Dina hulu nyuhun buntelan
Nu dijieun tina iket inyana !
Dina tonggong ngagandong buntelan
Bunteulan tina jemang inyana
Leungeun kenca nyangkeh buntelan
Bari leungeun inyana anu katuhu
Ngabunian buntelan sagede nangka meujeuh angeuneun
Jeung di ruhurna
Aya jambulan …. !
Mantakna dibunian ku leungeun
Sabab samping inyana
Ceuk tadi geh
Apanan dipake buntelan ….. !
Gubrag !
Tilu buntelan digubragkeun
Apan anu jambulan
Eta mah
Buru buru diselapkeun
Dikempit tukangeun pingping !
Eurula ……
Eusina buntelan anu tilu
Ku Si Lengser diborolokeun !
Ari eusina ?
Dangdaunan jeung akar akaran !
Ceuk Si Lengser bari diuk lain nagog lain
Da jiga eukeur diuk dina jojodog tanggung :
Tah ubarna !
Ki beuling eujeung ki centang
Memeniran jeung kumis ucing
Campurkeun jeung akar pungpurutan !
Godog, godog !
Caina mudu satihang
Nginumna disakalikeun !
Pieun saurangan !
Pieun duaaneun ?
Caina dua tihang
Nginumna disakalikeun
Tah eta tumbal nyeuri cangkeng !
Tah ieu gandapura !
Tumbal keneh nyeuri cangkeng !
Daunna jeung akarna
Dirijeus make cikur
Laju balurkeun dina cangkeng !
Tah ieu jawer kotok !
Tumbal awewe ararateul
Dina lebah dedengkatan !
Jawer kotol leob heula
Laju gileus gileus sina leumpeuh !
Laju
Gosok gosokeun lebah nu ateul
Dirurukeun lebah nu ateul …. !
Amun ateulna renjen bae
Wewelkeun ……. !
Ieu akar
Akar pangpurutan kembang paul
Tumbal pieun aki aki
Anu resep keneh
Eundeuk eundeukan bari nangkuban !
Godog, godog !
Cara tumbal nyeuri cangkeng ka hiji
Ieu kembang ? Kembang pungpurutan anu paul !
Rinjeus ! Laju dipake ngurut
Sapanjang gagang datang keuna beuheungna !
Tanggung heuras cara tiwu bodas !
Ieu akar
Akar pungpurutan kembang bodas !
Tumbal pieun si nini
Abeh dipisono ku si aki !
Godog !
Campurkeun heula pangglay sateukteuk
Eujeung pepel parareungkeur
Cara anu munding cawene kenah !
Ari ieu pucuk baluntas ?
Tumbal pieun ngubaran
Bau awak bau kelek
Bau di lebah sakur buluwan
Bau kesang mani hangru !
Ngubarkeunnana ?
Lalab ……. !
Anu kieu ?
Jajamu ngan kari jeduh !
Dijeduhna tina
Buwah kalengkeng
Akar careme
Siki areuy tuwa lauk !
Paranti nyuguhan semah
Amun hayang dibui ……. !
Ari anu kieu ngarana koneng bodas !
Parud ! Laju balurkeun
Ka awak budak anu keur tampek !
Inumanana ?
Gogogan akar eurih eujeung seureuh
Dicampur daun saga
Sakalian ubar batukna !
Mun nu kieu ?
Ngarana the regeg salak
Tumbal mitoha anu bawel ….. !
Rojokeun be keuna palangkakanana …. !

Tunda deui batur bisi kaisukan !
Bari nanggowan godogan asak, eujeung ngadedengekeun
Aya ragag salak dirojokkeun ….. !

Lajeung !

Gunung urut Si Lengser nyiyar tumbal kiwari aya keneh !
Nyaeta anu kiwari dingarana gunung tumbal !
Nararincak ngidul wetan
Ngidul ngetan rada ngaler …..
Arunggah deui ka hiji gunung
Si Lengser unggah pangheulana
Seja inyana deuk neuleu ka mana jalan
Piwalujaeun bari teu herit
Sorangeun jaga Bangsa Sunda
Salila jaman Sunda pahili deule
Hanteu ragam sababaturan
Laju ku bangsa deungeun
Kasili deui kasili bae ….. !
Ti mumunggang bahe ngetan
Kadeuleu ku inyana
Kuwung kuwung ngundak tujuh
Jeung ngembatna nyela bumi
Jiga ungjah tina sagara
Jeung nutugna nimus halimun
Keuna logak karimbunan
Dina langping hiji gunung
Hanteu jauh ti tegalan anu engke jaga
Boga ngaran tegal rarangan
Jeung baris dicirian
Ku caringin tujuh rampag jarangkung
Di delang salapan Ki Hara
Ngajajarna papageran …… !
Urang Pajajaran mani areuweh
Neuleu kuwung kuwung ngundak tujuh !
Kabeh pada lalajo
Pada neuleu mani ngabengbreng
Ngabengbreng ti ruhur gunung !
Gunung urut urang Pajajaran neuleukeun kuwung kuwung
Kiwari aya keneh
Ngarana geh gunung bengbreng !
Meujeuh kabeh pada euweuh
Ka Raja nyampeurkeun Nyi Putri pangais bungsu
Pangais bungsu ti nu katujuh
Saha ngaran inyana ?
Kabejaeunana mah
Nyi Putri Gandrung Arum !
Ceuk Nyi Putri :
Rama Gustiiiii ….. !
Kaula deuk menta widi
Hayang ngababakan di lebah itu
Lebah kuwung kuwung nutug tujuh !
Seja kaula eundeuk tapa !
Kaula menta pibatureun
Tujuh pantaran kaula !
Ceuk Raja :
Nyai !
Ngaing moal ngahalang halang !
Seug !
Geura pilih pibatureun !
Nyi Putri laju milih !
Milih milih …. Tujuh kali inyana milih
Tujuh kali milih deui
Nya dipilih :
Tujuh cawene nyampeurkeun mata
Sabab galeulis nyeples Nyi Putri
Pangawakan nyeples Nyi Putri
Sagala gala nyeples Nyi Putri
Nyeples Nyi Putri ka sora sora !
Ngan aya
Nu dihaja sina bega !
Nya eta
Dina karang nu leutik jasa !
Sewang sewang baroga tanda
Karang leutik ciga bentang
Nu ngagenclang najan beurang
Eujeung caangna nu caang …. !
Karang tanda Nyai Putri
Dina tengah tengah tarang !
Ari tanda karang nu tujuhan
Sewang sewang aya lebahna
Aya nu dina pipi kenca deukeut gado
Aya nu dina punduk beulah katuhu
Aya nu dina susu nyeungseung beulah kenca
Aya nu dina tukang
Dina birit demplon beulah katuhu
Aya nu dina beuteung deukeut ka eta
Aya nu dina pingping deukeut ka eta
Malah anu saurang deui mah
Ditengah tengah nya eta tea …. !
( Heu euh eta eta inyana tea ….. ! )
Anggeus milih
Nyi Putri nindak
Ceuk Raja :
Lengser
Eta lebak urang ngaranan
Lebak Cawene !
Salila Nyi Putri encan purun
Babakan inyana kasaba semah
Salila kitu
Eta babakan di lemah eta
Moal deuk bisa kasorang jelema anu nyiyar !
Tapi engke
Eta lebak di eta lemah
Bakal kasaba teu dihaja
Ku aki aki ngora keneh
Jeung ku budak angon nu janggotan !
Tah eta duaan
Nu ngan baris nyararaho
Dina rupa eujeung lebah
Dina ngaran Lebak Cawene !
Eta aki aki ngora pangabisa
Engke inyana bakal nujah
Tapi ka budak angon
Anu unggul pangaweruh
Inyana bakal katukah …… !
Engke gara gara aya kutu unggah gunung
Eta aki aki baris kadongdong
Inyana baris jadi gara gara
Anu ngagara garakeun Sunda
Paseya jeung urang Sunda keneh !
Bangsa Sunda maseyan
Bangsa Sunda deui !
Budak angon anu bela
Inyana bakal jadi puraga
Sabab inyana sanggup jadi puraga
Dina bela melaan Pajajaran ………….. !
Lebak Cawene di Lemah Cawene
Laju euweuh nu nyaraho deui
Sabab budak angon
Mawa rasiah inyana ka jero kubur !
Tapi dina tutunggul inyana
Baris ngelak bae gagak
Nitah ngorehkeun deui karehaneun
Dina kalangkang Paku Jajar Ki Pahare …. !
Sabab dina kalakay Hanjuang Sijang
Ku budak angon kungsi kabaca
Wayah bentang baris nuduhkeun
Pijodoeun Nyi Putri Gandrum Arum ….. !

Urang Tunda nu ngababakan !
Keun nu geulis sina jongjon tararapa
Bari ngadarenge dengekeun wayah gagak
Anu baris ngelak di kuburan …… !

Lajeung batur !

Urang mah, urang lajukeun nuturkeun Si Lengser
Anu anggeus turun laju unggah deui
Turun gunung unggah gunung
Asup leuweung ka ruar leuweung …
Laju arunggah deui
Keuna gunung di beulah wetan
Beulah wetan nyecep tiis
Mani tiis najan tangari
Urang Pajajaran ararunggah
Runghap runghap bari tiris
Tapi aus teu eureun eureun ….
Laju saban reureuh
Nginum deui nginum deui
Datang ka beuteung arinyana barungkiyang !
Lajuna mah
Sakabeh teu eureun eureun
Pada harayang kiih bae …. !
Laju karariih
Karariih sabari nagog
Karariih sabari nangtung
Karariih sabari leumpang
Karariih teu kaburu nyingsat nyingsat acan …
Nya karuhan
Ngariihan samping di jero samping …. !
Ceuk urang Pajajaran :
Lengser ! Bapa ! Aki !
Ceuk Si Lengser :
Kariih mah kariih beeee …. !
Montong teuin sabari nagog
Sabari leumpang geh bisa !
Ngan mudu leumpang sabari ngagegang
Eujeung birit teu kakiihan …. !
Gunung urut urang Pajajaran karariih bae, kiwari aya keneh
Ngarana geh gunung beser !
Ceuk Raja :
Lengser !
Ulah turun gunung unggah gunung bae atuh !
Ngaing bisa begkok dina cokor
Bisa bengking dina tuur
Eujeung bengkok tina bobokong !
Yeuh, ngaing nyeri cangkeng reureundahan !
Nyiar atuh jalan anu rata …. !
Ceuk Si Lengser :
Gusti !
Di ieu jagat mah euweuh nu rata !
Aya geh rata rata
Rata rata pada sarakah !
Ti gunung beser
Urang Pajajaran nararindak rada ngidul !
Nya anjlog ka sisi walungan
Lebahan wahangannana memang lega
Jeung ngocorna kenceng jasa
Ceuk Raja :
Kumaha … ?
Ceuk Si Lengser :
Kieu …. !
Laju gawir sabrang wetan anu kidul
Diratik ku Si Lengser
Abeh wahangan teu lega teuin
Sina mahi heureut pieun nyabrang !
Laju nyarabrang
Tapi saban nyabrang
Laju bae pada katarik cai
Anu nyedot cara cai di pamontengan
Sabab wahangannana jadi heureut … !
Nu nyarabrang katarik cai
Tepi euweuh saurang geh anu palid
Sabab sakur aya nu eudeuk ngaleyong ngagaleyong
Ku batur batur geuwat ditarik !
Ceuk Si Lengser :
Amun kieu bae mah
Saban saban katarik bae cai
Moal eudeuk urang bisa datang ka sabrang !
Laju inyana ngagulutukkeun batu gede
Nu gede na gede jasa
Sok di tengah tengah wahangan !
Ceuk Si Lengser :
Luncat batur luncat !
Nyabrang the bari laluncatan !
Nya kabehan pada laluncat
Cara lutung laluncatan …. !
Anggeus kabeh pada nyabrang
Si Lengser eudeuk mulangkeun batu ka urutna
Laju mapatkeun ajian !
Tapi hanteu engeuh
Tadi the eukeur nantung di sabrang kulon anu kaler !
Ari ayeuna
Inya aya di gawir sabrang wetan anu kidul !
Atuh najan ajiannana bener
Wayah mapatkeunnana bener
Tapi
Ari nyanghareupna hanteu bener mah
Atuh kajadiannana teh
Hanteu bener !
Lain batu unggah deui ka urut
Dina gawir sabrang kulon
Tapi batu
Babtu nyuruntul ngudag Si Lengser
Dina gawir nu beulah wetan …. !
Ku ajian salah nyanghareup
Lain gawir wahangan nu beulah wetan anu mundur
Ari Si Lengser ?
Lantaran nepak dina ajian
Inyana mah hanteu kabawa mundur dina gawir
Tapi
Gujubar bae
Ragrag ti gawir nu eukeur mundur !
Batu gede
Nu nyuruntul di cai nu ngocor kenceng
Geus parek jasa ka Si Lengser
Reg ! Ceuk Si Lengser
Batu the laju ngarandeg !
Laju ceuk Si Lengser :
Ayeuna kieu !
Cicing sia didinya
Pieun tetegr ka anak incu
Jadi panuduh ka nu narineung
Nu narineung ka Pajajaran !
Isukan barehing pageto
Lebah dieu bakal jadi siru hiyang
Engon sia nanggowan wayah
Boga ngaran batu nunggul !
Engke
Dina jaman Uga Uga Ngawaruga
Sia mudu timbul deui !
Sabab anggeus wayah
Bakal muka
Panti ka gedong
Rame masar di palabuhan !

Tunda !
Urang tangowan mukana panto
Pieun nempo ka palabuhan
Anu rame ku pasaran …. !

Tapi,
Amun urang Sunda deuk sagala
Nunda deui nunda bae
Sagala gala
Deuk ditanggowan bae
Mantak Bangsa Sunda
Cara batu paluncatan …
Beuki ngalelep beuki ngalelep
Ditarincak ku sakur anu laluncat …. !
Bangsa Sunda mudu timbul deui !
Tapi lalakon urang Sunda panjang keneh !
Amun kabeh ditunda tunda deui
Iraha atuh piangeuseunnaaaaaaaaa ?
Ayeuna mah
Anu panjang urang teukteuh
Anu pondok urang congoan
Anu heureut urang tileupkeun …. !
Beusi kaboro beurang !
Pamali !
Mantak kapuheulaan mantare
Ku nini nini nundutan keneh
Anu kiih kasalahan …. !
Baruk inyana meureun conggang
Ari horeng
Keuna sungut aki aki
Nu keur kerek bari nyalangap … !
Urang tuturkeun deui bae Si Lengser
Anu leumpang deui panghareupna !
Sabab inyana mudu terus bae nyacar
Nyaangan djalan nu masih keneh mudu disorang
Ku urang Pajajaran jaman harita
Ku urang Pajajaran jaman kiwari
Ku sakabeh urang Pajajaran
Nu tingsalindung di ngaran Sunda !
Leumpang Si Lengser maju ngidul
Rada ngidul rada ngetan ….
Nya engkena teh
Anjog ka palabuhan anu lega
Apluk aplukan lega jasa
Ngan heureutan
Manan tegal Si Awat awat
Di lebahan anu upluk uplak
Jeung legana satungtung deuleu
Loba gunung eujeung pasir
Loba leuweung jeung tegalan
Saling saling seselangan …. !
Ceuk urang Pajajaran :
Lengser ! Aki ! Bapa !
Urang the lebah mana ?
Asa rarasaan cara di urang ?
Ceuk Si Lengser :
Karuhan !
Taneuhna leuweungna jeung gunungna
Jeung sakabeh anu kadeuleu
Emang geh urang nu boga !
Ceuk urang Pajajaran :
Ku naha atuh sejen rarasaan ?
Ceuk Si Lengser :
Sabab ieu taneuh
Ieu teh taneuh warisan !
Urut baheula Sang Hiyang Ciung Wanara
Jeung Sang Hariang Bangah
Saling awaskeun ti kajauhan
Memeh galungan di sirah Ci Kangsa !
Tah eta the sabab sababna
Ieu taneuh disebutna taneuh Jampang !
Laju nanarindah deui
Aya anjog engke the ka hiji curug !
Reg kabeh pada ngarandeg
Lain ngarandeg deuk rareureuh
Tapi lantaran
Raja urang
Ngadak ngadak ambek rosa …. !
Ceuk Raja bari ambek jeung popolotot
Popolotot molototan
Ka sakur nu kadeuleu ku mata Raja :
Pieun nahaeun ngaing jadi Raja
Ari hanteu boga Nagara mah ?
Ngarah naeun ngaing leuleuweungan
Leuwih hade
Perang deui ….. !
Ceuk Si Lengser :
Kapiran !
Anggur pikir sing lantip !
Naeun pibatieunana
Amun perang ninggang di eleh deui ?
Sabab perang Gusti
Lain perang lantaran wani
Tapi lantaran kajurung napsu
Dipadaya ku amarah … !
Ceuk Raja :
Ngaing deuk mulang deui
Mapag musuh nu nyarusul …. !
Sabab
Amun Nagara teu direbut deui
Moal deuk ku ngaing kabogaan deui !
Ceuk Si Lengser :
Ulaaaaah Gusti ulah !
Balad urang kari sakieu !
Tapi musuh
Balad arinyana tambah loba
Sabab arinyana mah
Lain bae perang make gobang
Tapi bari ngawur ngawur duwit ejeung jangji
Ngabengbat somah anu elodan …. !
Kiwari musuh teh
Tiiiiiiiiiilok jaya musuh the
Moal deuk buntu saumur umur ?
Ceuk Raja :
Eudeuk jaya eudeuk apes
Ku maha ngaing beeee …… !
Tapi Nagara mudu direbut deui !
Ceuk Si Lengser :
Heu euh ngarti ngartiii …. !
Tapi dengekeun
Meyong teh gagah najan galak
Tapi najan gagah najan galak
Tara maung deuk ngahaja
Campurkeun pibaheulaeun nu inyana nyaho !
Tiiiilok eudeuk maung asup keuna gorogol
Amun unyana nyaho keur ditaheunan … ?
Yeuh dengeukeun !
Najan dia nu jadi Raja
Tapi hanteu muuuuuudu
Balad urang anu ngan kari sakieu
Sina pararaeh
Dina melaan anu lain belaaneun deui !
Gusti dengekeun !
Memang dia nu jadi Raja
Memang dia sagala wenang !
Tapi eta kawenangan
Aya wate aya wayah !
Lain di wayah eukeur kiiiiieu
Mudu dia sakarep karep
Sapedah dia nu sagala wenang !
Balad urang the kari sakitu
Tuh deuleu …. ! Kari sakitu !
Ulah dia nurutan peusing
Bener sireum sahunjur lobana mangjuta juta
Ku peusing sahiji
Memang bisa ledis !
Tapi sing inget !
Kumaha awakna peusing
Kumaha awakna sireum ?
Sakumaha gedena peusing
Sakumaha leutikna sireum ?
Eujeung ulah poho
Anu Nunggal Maha Agung
Geus ngamudukeun
Moal peusing hiji
Eudeuk paeh ku sireum loba sajuta !
Gusti !
Nagara Pajajaran Tengah teh
Ngaran Nagara urang di jaman baheula !
Ari legana mah
Sakitu keneh sakitu keneh
Ti darat datang jauh ka tengah sagara !
Tah eta kabeh teh
Boga dia keneh dia baeeeeee … !
Urang nyabrang !
Urang ngadegkeun deui dayeuh di nusa larang !
Pieun nanggowan wayah
Asak samangka beulaheun lima …. !

Tunda !
Paralun Raja !

Lajeung batur !

Raja beuki ambek bae !
Lain ambek ka Si Lengser
Lain ambek lantaran dipapatahan !
Tapi ambek beuki ambek
Sabab nyeri tambah nyeri
Mudu eleh sabab di hurup …. !
Amun musuh ngan sanagara mah
Lain musuh anu dibantuwan tilu nagara
Eleh geh
Teu panasaaaaaaaran … !
Parabu Agung Siliwangi Raja Sunda
Inyana mundur kadesek …. !
Mudu eleh ? Eleeeeh …. ?
Lain Parabu Agungna anu eleh
Lain Raja Sunda anu eleh !
Tapi memang Bangsa Sunda anu mudu eleh
Kadesek di Jaman harita
Kadesek di Jaman kiwari
Malah eleh
Di jaman nu eukeur datang
Kadesek kaelehkeun
Salilana opat jaman
Nu kabelna
Opat kali jangkep 100 taun ….. !
Raja Pajajaran ambek jasa
Keur ambek bari tetenjrag ….
Datang taneuh salega jampang
Mani eundeur cara keur lini !
Loba lebah anu urug
Lain urug taneuh ti ruhur
Tapi arurug patinggerebro
Blangblong cararopong di jero taneuh
Cara sumur di handapeun kulit taneuh pangluhurna !
Tah kitu sabab sababna datang ka kiwari
Di tanah jampang loba lahan ngadak ngadak
Cararopong euweuh nu ngali
Jariga sumur euweuh dasarna !
Ceuk Raja :
Mun Nagara geus karebut musuh
Tapi ngaing teu ojah bae
Lengser
Pajajaran baris musna sagala galana !
Malahan engke di jaga
Bakal dipararungkir urang dihurup !
Bari dipajarkeun
Ceunah lain arinyana mararaksa
Lain arinyana
Nitah ganti sinembah bari gobang di abar abar !
Tapi Pajajaran musna teh
Lantaran ngalawan Sembaheun anyar bawa arinyana !
Lengser !
Saha anu jaga deuk jadi saksi ?
Pieun mere nyaho saheu euhna
Lain Pajajaran nu nangtang perang
Lain mungpang boro bedegong
Lain hanteu purun ganti Sinembaheun
Lain ngalawan Sembaheun anyar !
Tapi sabenerna saheu euhna
Pajajaran teh
Manadeh keuna dipaksa !
Lain sembaheun anyar nu teu di aku
Tapi
Pajajaran teu sudi ganti Sembaheun !
Ari bari mudu jadi badega
Ngagung ngagung nu ku urang mawa eta
Sembaheun !
Lengser !
Amun ngaing mudu ngawaro sia
Teu beda anging the siki
Dipelak jero pirunan hurung !
Tilok eundeuk bisa jadi pepetetan !
Ceuk Lengser :
Gustiiiii … !
Lalakon urang geus digalurkeun
Ditetepkeun ku Nu nyieun lalakon
Lalakon jagat Pajajaran
Lalakon alam Sunda Papantunan !
Urang Gusti anu ngalalakonna !
Lain urang
Anu nyieun lalakon mah !
Anu nyieunna mah
Tuh itu Nu di ditu ……
Nu Kawasa Sagala Wenang
Nu Ngusikkeun Nu Malikeun
Nu Nguripan Ngahirupkeun …. !
Mun ceuk Inyana mudu kieu
Ceuk Inyana mudu kitu
Saaaaha nu eudeuk bisa mungpang
Jaya atawa apes …. ?
Hanteu biiiiisa siki jero pirunan hurung
Di buritna jadi pepetetan ?
Gusti ! ( Curuk Si Lengser bari nunjuk ka ruhur )
Hanteu mudu bahan pieweuheun
Ari gawe Inyana eundeuk dikitukeun mah !
Geura !
Kabeh cai !
Nameh jaradi walungan gede
Bijil heula tina liang
Di pagunungan anu jauh ti muharana !
Muharana
Ngocorkeun keuna sagara !
Tetela cai anu ti gunung sakitu jauh
Geuning bisa datang ka sagara jauh
Bisa tepung eujeung laut !
Tapi laut ? sagara ?
Tiiiiilok eundeuk bisa nganjang
Ka sirah cai walungan anu di gunung sakitu jauh ?
Tapi amun anggeus datang keuna wayah
Diusikeun ku Anu Nyieun lalakon
Ngan saseblok Gusti
Najan di daratan anu anggang
Ruhur gunung anu jauh
Saseblok Gusti ngan saseblok
Ku sagara bisa kalimpas ….. !
Ceuk Raja bari neuleukeun curug :
Heu euh !
Tapi nahaeun atuh gunana
Di Nusa Larang naded dayeuh
Tapi Nagara nga saribak ampok ampok ?
Ari anu lelegana direbut musuh …. !
Amu Nagara lelegana jeung dayeuhna
Geus karebut musuh
Nagara Nagarana bakal leungit digaranti !
Leungit ngaran Nagara
Oge leungit ngaran ngaing … !
Ngaing deuk mulang deui
Sorangan !
Ka sia Lengser
Ngaing mihape
Amun ngaing ninggang di apes
Mudu jadi babatang di tegalan pangperangan
Jaga ku sia sing ngaran Pajajaran
Ulah bisa datang ka laas diusap jaman
Ulah bisa lebur ngawun ngawun
Ulah beunang ku angin dibawa leungit !
Ceuk Si Lengser :
Urusan ngaran Pajajaran mah
Ulah salempang !
Loba tukang mantun ieuh !
Tapi amun eudeuk perang sorangan bae
Ulaaaah …… Sabab kapiran !
Geura …. Tegaskeun atuh !
Tina dengdekna matapowe
Tina baranangna bentang janari
Tina handuru maung ngagaur parek ka isul
Tina manuk dudutsora nyalatok
Apanan geuning sakitu angeus tetela
Urang the eukeur malang dina apes
Mun ngalawan musuh meujeuh keur jaya !
Leungitan ngaran mah
Ulah salempang, sabab
Ngaran hade teh pamere batur
Ngaran goreng mah rekaan musuh !
Ari ngaran Gusti mah
Apanan SILIWANGI …. !
Lain wawangi anu kasilih !
Tapi Sili dina harti basa urang
Basa urang Pajajaran !
Harti Sili di basa urang
Nya eta Langgeng !
Ari Wangi
Mudu dihartikeun ku basa urang
Ulah dihartikeun ku sejen basa
Najan saruwa dina Sundana …. !
Sabab Wangi basa Pajajaran
Hartina teh Kasucian anu Sajati !
Ulah salempang ! Ngaran Gusti moal leungit !
Sabab
Najan dilebur ku nu harasud
Moal ngaran Gusti baris leungit
Moal musna ku supata
Moal leungit ku panglarang !
Lantaran saban jaman
Wangi deui Wangi deui
Tina Pakujajar beukah kembang
Eujeung baris tetep bae langgeng
Diaweuhkeun ku celuk Pantun …. !

Tunda !

Lajeung ah !

Salila urang Sunda
Barisa keneh nyaratu kejo
Memang ngaran Gusti bakal diparopohokeun !
Tapi engke baris datang jaman
Urang Sunda
Harayang disarebut Bangsa Sunda
Jeung harayang diaraku rawayan Pajajaran
Gara gara keuna panggung sasemaya
Budak angon ngalungkeun sayan tawon
Sabab inyana geus sebel jasa
Neuleu monyet monyet rarajaan
Bari ngekekesek somah anu mudu
Manjakan bari nyuguhan …. !
Tah ku eta budak angon anu eta
Loba urang Sunda jadi panasaran
Laju ngarukcruk ngiku ngorehan
Pada pada harayang nyaho
Saaaaaha saenyana
Anu ku Pantun disebut sebut Parabu Siliwangi !
Kiwari musuh meujeuh keur jaya
Lain lawaneun di wayah kieu !
Mending oge ngelehan heula !
Lain ngelehan urang ka musuh
Tapi
Ngelehan ge urang ka waktu ….. !
Lain wayah
Kiwari urang ngabales !
Apan engke di jaman anu bakal kasorang
Bakal nangtung jelema jangkung
Tutunjuk di alun alun …. !
Tah eta
Etaaaa anu engke baris mangnalukkeun musuh !
Ayeuna mah
Hayu urang nyabrang
Urang ngadegkeun dayeuh deui
Dayeuh anyar di Nusa Larang !
Ceuk Raja :
Ari kitu mah, atuh hade !
Ngaing nurut ka dia Lengser !
Urang nindak ka panyabrangan … !
Curug anu tadi, engke the disarebutna
Curug pamerangan
Sabab di dinya Si Lengser merangan napsu Raja
Ngan bae, kiwari aya sababaraha curug anu dipajarkeun
Curug Pamerangan, datang ka euweuh anu nyaho deui
Bener anu mana anu saenyana curug pamerangan anu saestu !
Ti curug anu tadi
Urang Pajajaran nararindak mapay ka hilir ….
Datang ka palebahan tungturunan
Anu kaurugan unggul unggulan
Ku wungkul talapok awi …. !
Engke jaga di palebahab dinya aya lembur leutik anu boga ngaran Salumpit !
Di lebah dinya
Kabehan nyararabrang laju unggah ka sabrang wetan ….
Datang deui ka lebahan anu datar
Ceuk Raja :
Lengser jiga na mah di dieu oge hade !
Ceuk Si Lengser :
Jigana mah hanteu hade
Amun Gusti di dieu ngadegkeun dayeuh !
Tah eta geuning ciri cirina
Tanah di dieu teh labuhan bulan !
Mantak ge Gusti
Ari jadi Raja teh
Ulah sok tetenjrag kamalinaan !
Tah kieu jadina
Di sagala ieu taneuh jampang
Jadi be ngali sumur teh
Hanteu meunang sakali kali karep bae
Sabab di handap di jero taneuh
Loba lebah anu karancang …
Kapeung kapeung di jerona
Taneuh teh copang
Cara sumur nuao teuin saha nu ngalina
Tapi jerona
Jiga parat tembus jagat …. !
Jeung deui amun di dieu ngadeug dayeuh
Engkena the narik kolot
Tapi amun di jieun babakan
Engkena teh baris jadi lembur gede
Anu subur pieun nu suhud
Baris jembat pieun nu sabar
Jeung pibetaheun pieun nu harade pangadegan !
Datang kiwari eta babakan aya keneh disebutna oge
Pangadegan
Tapi anu kiwari disebut babakan jeung anu disebut
Pangadegan lain lembur lembur anu baheula dicicingan
Urang Pajajaran sabab babakan pangadegan anu baheula
Mah ayana the parek ka situ hiyang
Anu harita ngababakan
Ngan aya tilu kuren
Urang Pajajaran anu sejen na mah
Laju deui nuturkeun Raja ka panyabrangan
Narindak ngetan ngidul ngetan deui terus ka kidul
Anjog ka tegalan lega jasa
Anu jadi sampalan banteng jeung manjangan
Harita mah
Tegal teh buleud
Lobana batu teuwas hideung jeung harerang …
Bari nanggowan batur batur nu pandeuri
Raja ngarereb di tegalan buleud barengan batu hideungna !
Si Lengser jeung para kokolot
Para sambilan jeung para jaro
Haliwu nyieun parahu
Ngarakit rakitkeun bitung pigetekeun …
Genep beurang genep peuting
Parahu parahu kari ngadayung
Getek getek kari ngabaseh jeung kari nulak …
Laju datang peuting anu ka tujuh
Kabehan pada sadiya
Sadiya timbel pagede gede
Sadiya leumeung pagede gede
Sadiya lodong pagede gede …
Sabab beurangna kabehan eudeuk nyarabrang
Ngaranna oge anu deuk nyarabrang ka Nusa Larang
Anggang jasa ti daratan
Jauh jasa ti panyebrangan …
Karuhan mudu mani bebekelan
Lauk mah
Kari nambay bae di sagara
Tapi ari nginum mah
Da nga penyu eujeung lauk
Nu sok ngumun cai sagara mah !
Mantakna urang Pajajaran marekeul cai pieun inumeun
Cai pancuran paloba loba
Dina lodong pagede gede …. !

Tunda

Lajeung !

Bray beurang
Kabehan narindak ka basisir …. !
Tapi barang anggeus parek
Laut the ngadak ngadak caah
Bari motah pikeu eungeun ….
Ombak ombakna luncat ka darat
Raruhurna salaput haur ….. !
Ceuk Raja :
Ku naha kieh ?
Ceuk Lengser :
Memang kieu !
Mantak kieu
Sabab kitu
Sabab anggeus meureun mudu kieu
Lalakon urang teh
Ngan datang ka lebah dieu !
Laju Raja teh ceurik
Si Lengser oge laju ceurik
Balad balad ngarilu ceurik
Kolot budak pada ceurik
Pada ceurik careurik sedih …. !
Sabab geuning heueuh
Najan malik najan usik
Moal malik moal usik
Lamun malik na teu diusikkeun !
Kasaaaaaha …. ?
Ku Raja sakabeh Raja
Ku Guru sakabeh Guru
Nu ngaraton teu make waton
Nu imah inyana caang ngagenclang
Nya inyana
Nu ngabogaan sakabeh jagad
Jeung ngabogaan sakabeh alam !
Ceuk Raja :
Lengser !
Ngaing pasrah …. !
Kumpulkeun sakabeh balad sakabeh somah
Jeung sakabeh anu ngalilu …. !
Laju Si Lengser nabeh bende
Cewewew …. Cewewew
Wiiiiiiiw ……….. !
Bende Si Lengser teu daekeun harus
Tapi
Cewewew sember …..
Ngawiwiwna ngawiwiw sedih ….
Kumpul, batur ! Kumpul !
Raja eudeuk nyarita …. !
Urang Pajajaran laju kumpul
Kararumpul sabari ceurik …….
Rabul anu daratang pandeuri
Laju kararumpul sabari ceurik …..
Tapi hanteu nyararaho
Naeun sabab make ceurik ….. !
Eta kitu
Sapeda neuleu batur batur pada ceurik
Ku nahaeun atuh ceurik ?
Nyaaaaaaaaooo ……
Asal katembong cerik beeee …. !
Kabeh pada ceurik
Tapi pada ceurik beda beda
Aya anu ceurik balilihan
Aya anu ceurik elih elihan
Aya anu ceurik inghak inghakan
Aya anu ceurik gagaukan ….
Aya anu ceurik kokosodan
Aya anu ceurik bari gogoleran
Aya anu ceurik bari lolongseran
Aya anu ceurik bari ajol ajolan
Aya anu ceurik bari kokorondangan
Ata anu ceurik bari lulumpatan …. !
Anu sabari nonggengan bae oge …… Aya !
Anu sabari sungsat singset geh aya
Anu sabari sururunday geh aya
Anu sabari pahareu hareup …. Oge aya
Anu sabari patukang tukang …. Oge aya
Anu sabari ngumpul sabatur …. Oge aya
Malah
Ceurik ngan sorangan bae oge ….. Aya !
Cindeukna mah
Ceurik beeeee ……
Ceurik pabisa bisa jeung
Ceurik pabedas bedas …… !
Malah aya anu ceurik dilalagukeun
Ngadingdiut cara aul
Ngahihih cara hingkik
Ngahuhuh cara haruhuh
Jeung aya anu
Cara dudut bari nyalatok
Cara helang nantang hujan
Cara begu diusum wayang …. !
Nu careurik di bagi tilu bubuhan
Anu careurik cimataan
Anu careurik teu cimataan
Jeung anu ceurik
Mata teh dibalur ku ciduh
Abeh jiga cimataan …. !
Tapi anu aneh ?
Ku naha nya euweuh aya any ceurik bari heheyotan ….. ?
Cindekna mah
Meunang careurik sakabisa sewang sewangan
Sabab jaman harita mah
Euweuh aturan ti Nagara
Anu ngamudukeun ceurik the
Mudu sakaresep pangagung bae !
Ceuk saurang anu anyar datang :
Kunaeun sih dis ceurik ?
Ceuk anu di tanya :
Atuh ku suuuuuuuungut …. !
Laju eta duaan teh careurik sabari sareuri …. !

Tunda batur geus deuk beres !

Lajeung batur !
Tah ieu nu disebut Wangsit Siliwangi nu saestu na
Wangsit Siliwangi nu lengkap

Urang kocapkeun deui Raja
Ceuk Inyana :
Batur batur, dulur dulur !
Kabeh sanak jeung sakabeh kadang !
Darengekeun !
Seja ngaing teh eudeuk nyabrang
Mawa dia kabehan ka Nusa Larang
Deuk ngadeukkeun deui dayeuh tengah sagara !
Tapi eta laut
Ngadak ngadak caah motah kabina bina !
Lengser !
Naeun eta teh kila kilana ?
Boa boa
Urang teh dicaram nyabrang
Mudu marulang deui meureun
Pieun nantang musuh makalangan deui !
Kitu tah Lengser ?
Ceuk Si Lengser :
Gusti ! Geuning heueuh
Ayeuna mah tetela jasa !
Itu geuning natrat dina urat ombak
Dituliskeun dina buih
Lalakon urang the
Ngan datang kalebah dieu !
Urang kabeh dicaram
Hanteu meunang nyabrang ka Nusa Larang !
Lain nyabrang urang anu dilarang
Tapi urang cicing di Nusa Larang !
Sabab
Tah dengekeun tah !
Ceuk gaur ombak neumbragan karang
Ceuk guruh angin di tengah laut
Baruk engke jaga
Eta Nusa teh
Bakal dibogaan deungeun
Jadi pieun nu perang !
Ceuk Raja :
Lengser kuamaha atuh ?
Ceuk Si Lengser :
Teu kumaaaaaaaaaha ….
Geus kieu meren muduna !
Saaaaha anu bisa mumpang papasten ?
Sabab papasten teh
Nya eta wates
Wates jaya wates apes
Wates hirup di alam hirup
Wates paeh di alam paeh
Wates paeh di alam hirup
Wates hirup di alam paeh !
Ceuk Raja :
Aduh Lengseeeeer …. !
Ceuk kabehan urang Pajajaran, sakabeh dibarengkeun :
Aduuuuhh …… Huhuh …. !
Gauk ! Kabehan pada ceurik
Sakarep sewang sakarep sewang
Sakabisa inyana sakabisa sewang sewangan … !
Da puguh jaman harita mah
Euweuh aturan ti Nagara
Anu mudukeun kumaha muduna ceurik !
Tapi sanajan aturan kitu
Euweuh aturan ti Nagara
Aya ceurik
Anu hanteu meunang diantep bae !
Nya eta
Kahiji ceurik sabari maledogan kenteng tatangga !
Kaduwa ceurik menta dibalikan deui ku popotongan !
Laju ceuk Raja ka sakabeh anu ceurik :
Lalakon urang
Ngan datang ka powe ieu !
Najan dia kabehan ka ngaing pada satiya
Tapi ngaing teu meunang mawa dia kabehan
Kabawa bawa ngilu hirup jadi balangsak
Ngarilu rudin bari lalapar !
Dia ayeuna mudu marilih
Anu hade pieun dia sewang sewang hirup kahareupna
Abeh bisa deui harirup bari
Jebar senang sugih mukti
Abeh bisa deui
Ngadeugkeun deui Pajajaran
Anu hudang ku panasaran
Tapi napak deui uga … !
Lain Pajajaran cara kiwari
Tapi Pajajaran Tengah anu anyar
Nu ngadegna
Digeuingkeun ku obahna jaman … !
Ayeuna dia mudu marilih
Ngaing nu nitah ! Sabab pieun ngaing
Hanteu pantes jadi Raja
Ari somah sakabeh
Rapar bae jeung balangsak
Sagala hese sagala euweuh … !
Darengekeun !
Pilih !
Ngaing moal ngahalang sabab ngaing anu nitah milih !
Anu eudeuk ngilu bae ka ngaing
Geura misah ka beulah
Kidul …. !
Anu hayang mulang deui
Ka dayeuh panineungan
Geura misah ka beulah
Kaler …. !
Ayeuna darengekeun
Sakur anu seja eudeuk kumawula ka nu keur jaya
Geura misah ka beulah
Wetan …. !
Ngaing hanteu nyaran !
Anu moal ngilu ka saha ka saha
Geura misah ka beulah
Kulon …. !
Laju pada marisah
Marisah sabari ceurik …. !
Malah aya anu ceurik
Sabari atoh …. !
Tapi panglobana mah
Anu ceurik sabari sedih nu enya enye !
Da enya sedih
Sedih di hate tembus di sukma
Sabab kapeurih sesedih arinyana
Ngan nyeuri nyeunyeuri sukma
Tapi raga
Teu walakaya hayang bebela
Melaan Raja jeung Nagara !
Melaan Pajajaran jeung Bangsana
Nu runtang ku Ganti jamana …. !
Pabaliyutna mararisah
Nu marisah ka beulah kaler
Nu marisah ka beulah kulon
Nu marisah ka beulah kidul
Heung nu marisah ka beulah wetan … !
Anu pangkedikna
Anu marisah ka beulah kaler !
Anu panglobana
Anu marisah ka beulah kidul !
Anu pangaratohna ?
Anu marisah ka beulah wetan !
Aratohna ?
Sabab dijaman anu ngaliwat
Basa arinyana jaradi pangkat
Ku Raja hanteu kapake
Ku somah teu dipikaresep !
Ari gawe di urut musuh mah
Sugan beeeeee …. ?
Da musuh geh musuh Raja
Musuh somah Pajajaran anu sapikiran eujeung Raja !
Apa ari arinyana mah
Jaradi musuh the
Ngan sakur pipilueun !
Sugan beee ari kumawula ka urut musuh mah
Boga deui pangkat anu leuwih ruhur
Leuwih kawasa leuwih seneng
Leuwih babari niyar kabeunghar …. !
Loba anu aratoh ngabadega ka urut musuh ?
Hanteu loba, kedik !
Tapi mahi pieun engke jaga
Nyunyusah Bangsa Sunda
Jaradi gara gara
Sina Sunda pagirang girang tampiyan … !
Kumaha Si Lengser ?
Inyana hanteu misah tapi ngajentul tengah tegalan !
Ceuk Raja :
Lengser !
Ka mana dia eudeuk misah ?
Ceuk Si Lengser :
Kaula mah euweuh piliheun … !
Ceuk Raja :
Anu anggeus mararisah
Sewang sewang ngaradegkeun tilu kolot !
Laju marilih kolot
Saban rombongan tilu kolot !

Tunda batur
Hampura Raja !

Lajeung !

Laju ceuk Raja, ka tilu kolot nu beulah wetan :
Dia heula ka dieu !
Sing parek ! Darengekeun !
Masing nyaraho :
Kajayaan milu jeung dia !
Rawayan jeung dia
Engkena bakal marentah
Jaradi pangkat di tanah Sunda !
Arinyana baris kamalinaan !
Di buritna baris keuna babales !
Jig ! geura narindak !
Nu di tegalan di beulah wetan laju narindak
Narindak ka beulah wetan
Dina seja rek kamawula
Tapi karep
Eudeuk marentah
Deuk marentah pada Sunda !
Tapi paroho
Baris dibales ku urang Sunda !
Ceuk Raja ka tilu kokolot ti beulah kulon :
Papay ku dia lacak Ki Santang !
Sabab engke jaya
Rawayan dia mudu jaradi panggeuing
Ka batur batur urut salembur
Ka dulur dulur anu baheula
Nyorang saayunan eujeung dia
Jeung ka sakabeh
Bangsa Sunda rancage hate …. !
Engke jaga amun tengah peuting ti gunung halimun
Ku arinyana kadenge sora nu tutulungan
Ku arinyana
Kadennge sora nu tutulungan
Tah eta tanda nu teu sulaya
Gunung Sunda baris dicengkal deui !
Tapi gunung kuta
Sapaliheun jeung gunung kutu
Ku jelema ngaku ngaku urang Sunda
Anu kamalinaan dina keur sasar
Mamaksa sina … Uga
Ngawaruga samemeh wayah ….. !
Ulah rawayan dia beunang ssisambat !
Tapi memang arinyana baris kapadaya heula !
Lantaran leungiteun haneuleum …. !
Hanteu aringet deui :
Wayah saenyana lebak cawene
Jadi nggon pindah pangawinan
Dibalabarkeun heula ku
Di wayah janari gede
Rame sora tutulungan ti gunung lampung
Laju ti gunung halimun
Kadenge sora gogo ongan ….. !
Darengekeun !
Amun engke ti ki hara papak datang beja
Budak angon geus sisingkil
Rawayan dia geus mudu sasaji pieun nindak !
Ulah sina salangke !
Sabab talaga bakal baredah
Lantaran monyet monyet embung parindah … !
Jig geura narindak !
Anu sasadiya ti tegalam beulah kulon laju narindak
Narindak maju ka kulon …….. !
Darengekeun !
Masing nyaraho
Ku dia
Moal kasampak dayeuh amu diseja
Rawayan dia
Lobana bakal hirup jaradi somah !
Amun aya anu jeneng jadi pangkat
Bakal ruhur pangkat inyana
Tapiiiiii hante boga kakawasaan !
Arinyana bakal di aradukeun
Diaradukeun ku urang wetan
Sina maseyaan urang wetan
Sina maseyaan urang kulon
Dipaseyaan ku urang kaler
Dipaseyaan Sunda ti kaler
Dipaseyaan Sunda ti wetan …. !
Lawan …. ! Sina ngaralawan !
Sabab Pajajaran Tengah
Baris mudu ngajajar deui di tengah tengah
Sakabeh teureuh dayeuh rawayan dia
Moal aya anu beunghar lantaran bener
Moal aya anu jembar lantaran hade
Najan leuwih loba pangabisa
Najan unggul pangaweruh
Hanteu arinyana diajenan ku Sunda sejen !
Sabab anu ngahaharuwan
Pada sirik lantaran bodo
Sariyeun kaelehkeun dina pangaruh !
Keun bae !
Engke oge datang wayah
Rawayan dia baris jaradi lulugu
Ngaharudangkeun Bangsa Sunda
Anu harees bae kaheesan
Bari diyuk kangeunahan
Sakabeh rawayan dia
Ku kaula bakal dihalang !
Tapi ngan anu harade dilampah
Jeung harade dina sinembah !
Sinembah arinyana mah
Deuk kumaha deuk saha ogeh
Ari sinembah nyumerep sukma mah
Moal jadi bahan kaula milih asih !
Sabab ceuk sakabeh anu sinembah
Sinembah anu kumaha ogeh
Anu ku arinyana disembah dipunjung punjung
The apanan
Anu ngan sahiji …. !
Anu dina basa urang disebut Anu Nunggal !
Nya eta
Anu ngan sahiji dina wujud
Anu nunggal dina wujud …..
Tapi
Dibedakeun ku sebutan
Dina basa nu beda beda … !
Kaula bakal datang ngalanglang
Pieun nulungan nu barutuh
Pieun mantuwan anu sarusah
Tapi ngan sakur anu Sunda di Pajajaran
Bari Pajajaran anu Sunda
Jeung narunda dina sukma …. !
Di waktu kaula datang ngalanglang
Kaula datang hanteu kadeuleu !
Amun kaula nyarita
Sakur anu ngaku ngaku kadatangan kaula
Jeung majarkeun
Inyana neuleu kaula
Atwa ngadenge kaula nyarita
Masing di nyaraho
Jelema kitu teh jelema sasar maju ka edan !
Bisa oge inyana the kadatangan
Tapi ku sukma anu ngaku ngaku ceunah kaula !
Masing dia nyaraho
Jelema kitu the
Kasandingan nu nyiriwuri !
Kaula datang
Teu ngarupa teu nyawara
Tapi mere ciri
Ku wawangi ….. !
Kitu oge ngan ka arinyana
Anu geus rancage dina hate
Eujeung weruh dina semu anu saestu
Bari ngarti
Dina wangi nu sajati
Eujeung pikir surti lantip
Dina lampah anu hade ……. !

Tunda !

Urang lajeung batur anggeus lila tunda !

regepkeun !
mimiti ti poweieu
powe katujuh bulan katujuh
dina tahun ka 57 kaula jadi Raja di Pajajaran
mimiti ti powe ieu
Pajajaran pindah jagat pindah alam
pindah ka jagat papantunan
pieun langgeng hirup
jero alam panineungan …. !
Pajajaran leungit ti jagat kajayaan
leungit dayeuhna
leungit ngaran Nagarana
leungit ka basa basana ……. !
leungit basana
mawa leungit ka bangsa bangsana … !
Pajajaran undur tina panggung Ka Agungan
nalasan alas panghiyaman
tapi dina nindak pindah jaman
Pajajaran moal ninggalkeun lacak
sejen ti ngaran pieun nu mapay … !
sabab bukti bukti nu kari oge
bakal dipararungkir dimarusnakeun … !
tapi engke jaga
bakal aya nu nyariar
nyaroba nyoba sugan kaguwar
harayang ni,u anu geus leungit
nya hanteu loba anu kapanggih
jeung ti loba anu kapanggih
loba jasa anu teu kaharti !
sabab dihartieun
ku arinyanan anu teu ngarti
tapi harayang disarebut ;oba pangarti !
tapi arinyana mah teu dipercaya
sabab ku nu arieu ngaing pinter tapi barodo
carita arinyana anu bener
dipajarkeun mangmenangkeun Pajajaran !
loba anu nyararoba
harayang muka rahasiahna Pajajaran
tapi moal eudeuk kabaruka
sabab tulakna
pageuh dikeukeuweuk Budak Angon
anu imah inyana di birit leuwi
dipantowan batu satangtung
kasiyeuman ku haneuleum
kakalangkangan ku hanjuang !
sabab
acan wayah
pieun ngalalakonkeun
Pajajaran ngamuk ngarakrak panggung !
beuki loba anu maruruh
tambah loba anu katimu
tapi sabagiyan sabagiayan
anu beuki bae hanteu kaharti
da salalah nyabung nyabungkeun !
acak acakan m=ngajamkeunnana !
jeung dina maruruh
harayang marapay bari diharuwapan !
mapay lacak Pajajaran mah
mudu bari rubak amparan !
jeung mudu araredan heula
ngarilu edan edanan
dina jaman sagala edan
da ngan ti nu keur eeedan !
tembong netrat ka hanteu bener teh !
anu dina nyarukcuk bari nyaksrak
hanteu pipilueun e edanan
ngan arinyana anu diluluguwan Budak Angon
sabab ngan inyana
anu weruh di semuna
bari nyaho di jogona
da inyana mah
lain ngangon kebo disampalan
lain ngangon badak di alas tangtu
tapi kalakay
nu babalatak hanteu dirawat
di patilasan patilasan teu puguh ngaran !
loba anu katimu ku arinyana
tapi loba anu ku arinyana disumputkeun heula
sabab acan wayah mudu dicaritakeun
najan geus raraog
mararenta dilalakonkeun … !
sabab budak angon mah nyaho
dina mangsa anu baris datang
baris ti jelema jelema caropot kedok
rahasiah mararuka sorangan
da ngan inyana
anu nyaho lalakon na
bari tenget
ka sakur nu di jaman edan araredan
pada pada keur ngalalakon
dina panggung sarwa sulaya !
tah eta budak angon nu eta
anu engke jaga baris murwa lalakon anu saestu na
bari ngajajarkeun deui Pajajaran
tengan tengah jaman Bangsa Sunda
ngalaleungitkeun Jiwa Sunda !
tapi mudu ngalaman heula loba lalakon
anggeus nyorang undur jaman datang jaman
saban jaman mawa lalakon
kebelna saban jaman
anu datang piligantian
saruwa jeung wayahna giliran
daratang sukma anu mudu
nyukma
ngusumah
eujeung nitis
eujeung wayahan Raga Dipindah Sukma
darengekeun !
nu kiwari ngamarusuhan urang
jaradina Raja teh
ngan baris datang ka wayah
tanah bugeul sisi ci banten
dijieun kandang kebo dongkol !
tah mimitian ti lebah dinya
sakabeh Nagara nu araya
baris jadi sampalan
sampalan kebo anu barule
nu diangon
ku jelema jangkung
nu tutunjuk di alun alun !
ti harita
sakabeh Raja dibeleng
ditaliyan ku kembang cengkeh
dibeungkeut ku buah pedes … !
aya Raja raja
anu katalian ku jangji sorangan
aya Raja raja
anu kabalenggu sabab katipu
aya Raja raja
anu katalikung sabab ngilu ngilu ulubiung !
geus kitu
laju kebo bile nyekeul bubuntut
bangsa urang narik wuluku
ngan hanteu karasa marudu narik
sabab murah jamang seubeuh hakan
geus kitu
incu incu kebo bule
anu hararideung bari peta eujeung rupa
teu beda kunyuk kunyuk di gunung nyungcung
rasa arinyana leuwih munding ti kebo bule
laju ngaragolan bangsa urang
narumpakan wuluku dina pasangan !
bangsa urang laju lilir
bari eungeuh jaradi badega dijiyeun kebo
tapi hanteu kaburu marudah
sabab ti kaler eujeung ti kulon
datang mantera monyet monyet pararengkeh
ngabuburak kebo bule ti sampalan !
bangsa urang ngeunah seuri
tapi seuri urang Sunda
teu kaburu anggeus
sabab alun alun pada suwung
sampalan diranjah monyet
warung warung diranjah monyet
sawah sawah diranjah monyet
huma huma diacak acak monyet
cawene cawene
rareuneuh ku monyet … !
sagala gala diawut awut ku monyet !
jelema siyeun ku monyet
sarariyeun ku jelema nu jiga monyet
sarariyeun ku jelema nu momonyeteun
sarariyeun ku jelema nu momonyetan
sarariyeun ku jelema nariru niru monyet
tapi masih bae hanyeu kedik
anu maruja
engkena jaradi monyet !
laju panarat dicekel ku monyet
bari diyuk tina cacadan
wulukuna mah
ditarik mudu ku urang ku urang keneh bae !
tah di jaman eta
bangsa urang saeutik hakaneun jeung pakeueun
loba jelema paeh kalati
loba lalaki paeh teu bukti
loba cawene dijijieun pangrepeh
lain hanteu warani
tapi acan wayah pieun nyekek monyet monyet
sanagara ngarep ngarep pelak jagong geura saumur
ngarep ngarep bari hanteu arareungeuh
jaman teh geus ganti lalakon
sabab hawar hawar
di tungtung sagara kaler pang kalerna
ngagulugur ngaguruh harus … !
Garuda megarkeun endok di kandang monyet
genjlong saamparan jagat
ari di urang ?
rame ku nu ngarora eukeur marangpring
prang pring sabuluh buluh gading
dina perang maju ka suda …. !
monyet monyet ngararumpul pating rumpuyuk

tunda batur !

Lajeung

Laju ngamuk bangsa urang
Tapi ngararamuk teu make aturan
Loba anu pararaeh teu boga dosa
Puguh musuh dijieun batur
Puguh batur disebut musuh
Ngadak ngadak loba nu jaradi pangkat
Tapi mararentah cara nu edan
Nu baringung beuki baringung
Nu teu bingung jadi bingung
Budak satepak jaradi bapa
Nu ngaramuk beuki loba beuki rosa
Mani saheng sanagara
Sabab anu ngaramuk
Hanteu beda tawon dipalengpeng saying
Sakur anu hanteu sapikiran sapangadegan
Najan teu biluk ka musuh oge
Laju bae disebut musuh
Dating ka tambah loba
Ani diparaehan teu puguh dosa
Sabuwana dijijieun jagal
Sabab nu sabangsa eujeung urang
Laju perang
Ngalawan 12 bangsa ti 5 nagara
Tapi kaburu disapih
Ku nu daratang ti tanah sabrang
Laju di urang ngadeg Raja
Jelema n amah jelema biasa
Ngan disarebut
Hanteu puguh indung hanteu puguh bapa
Tapi saenyana mah
Memang titisan !
Titisan sukma Raja jaman baheula
Tapi ngindung
Ka Putri Dewata bangsa kadewan
Da puguh titisan Raja
Raja anyar
Hese apes ku rogahala
Ti harita
Ganti deui jaman
Ganti jaman ganti lalakon
Iraha mimitina ganti jaman
Ti mimiti ngadeg Raja
Iraha mimitina ganti lalakon
Hanteu kebel
Anggeus tembong bulan ti beurang
Di susul kaliwatan
Ku bentang gede caang ngagenclang
Di urut Nagara Pajajaran Girang
Ngadeg deui Karajaan
Tapi nu jadi Raja
Lain teureuh Pajajaran eta
Di urang laju deui aya Raja
Tapi Raja para Buta
Diponggawaan ku buta buta
Nu jadi Raja
Lain bae buta duruwiksa
Tapi buta oge teu bisa neuleu
Buhaya eujeung monyet
Ucing garing eujeung ajag
Ngarowotan somah bari disangsara disusah susah
Karesep eta Raja
Diagung agung diugung ugung
Ngadegkeun panto
Teu bisa molongo
Ngadegkeun lawang
Teu bisa muka
Miyara heulang dina caringin
Nyinyieunan pancuran ditengah jalan
Da Rajana …. Raja panyelang
Da ngaran geh jadi Raja
Karesep sakahayang inyana
Hanteu meunang dicaram hanteu meunang dihulag !
Sakalina aya anu wani ngageuingkeun
Anu diporog ku ponggawa buta
Lain sato sato nu ngarowotan somah
Tapi jelemana
Anu ngageuingkeun ngelingan Raja
Da puguh buta buta jaradi ponggawa
Beuki hareup beuki hareup
Raja buta beuki ngabeka !
Jangji inyana mah kieu
Tapi titah inyana mah kitu
Nitah kitu
Tapi jangji inyana mah hanteu dibuktikeun
Raja jangji eudeuk ngagungkeun Agama
Anu jadi gara gara urang kiwari aya di dieu
Tapi lajuna mah
Sakabeh urang Selem
Ku inyana dimudukeun saban saban
Nyenyembah deui berhala
Di gantung di taweuran
Raja jangji eudeuk nyieun somah
Pada jembar eujeung raharja
Tapi nitah ngagarap sawah
Di salah wayah !
Bubutut salah nu ngatur
Panarat pabeulit dina cacadan
Da atu anu ku Raja dititah ngawaluku
Lain jelema prah tarani …. !
Laju n amah
Kembang tarate paeh sawareh
Kembang kapas teu jadi nareuleu
Buwah pare loba anu nareuleu
Hanteu bisa asup dina haseupan
Da anu ngarebonna
Tukang barohong !
Anu taranina
Ngan wungkul jangji !
Anu daragang
Nganngaranjap nu balanja
Anu jaradi pagawe
Loba lunta mawan aja
Jeung ari garawe
Ngahaja dilila lila
Ngarah somah nu disususah
Rurubaha mere loba … !
Anu jaradi ponggawa
Bararunghar tina ba** SENSOR **
Sararenang tina ruruba
Dararagang
Tapi bari nyieun susah usaha somah
Modal dagang arinyana ?
Nya pangkat jeung kakawasaan
Nu ku arinyana diparake nyaringsieunan
Dating ka anu geus sarieun memeh disaringsieunan
Mere kauntungan nginjeumkeun modal
Tapi modal
Anu moal bisa ditagih deui
Kumaha arinyana dagang ?
Daragang bari monggawa
Dating ka pagawean
Meh sakabeh hancaeun gatrah
Lain ku sabab daragang
Tapi memang teu barisa gawe !
Lain hanteu bisa gawe
Ku sabab barodo
Tapi lantaran pararinteur teuing
Ngan pararinteur kabalineur
Ti dinya
Salega buwana
Jadi hakaneun beuki marahal
Jadi somah beuki baringung !

Tunda heula !

Sampuraaaasun, Batur urang susul nu kaliwat jauh

Harita
Jaman laju ganti deui
Asup keuna jaman sato !
Jelema dikawasaan sato
Jelema haying paloba loba sato
Jelema beuki loba nu cara sato
Di jaman eta
Nya darang budak janggotan
Sajamang ku jamang hideung
Sasamping ku samping hideung
Nyoren kaneron tapi teu hideung
Inyana ngageuingkeun anu keur sasar
Ngelingan nu kamalinaan
Mere nyaho ka nu paroho
Tapi euweuh nu ngawaraaaaaaaaro … !
Boro boro deuk ngawaro
Budak janggotan oge
Ku arinyana ditarewak
Diasupkeun ka pangberokan !
Arinyana hanteu areungeuh
Haseup ti pirunan ngebulna beureum
Ditariyupan
Ku monyet monyet anu bareureum !
Laju anu kamalinaan arembong ngawaro
Ngacak ngacak heula saban pasar
Laju ngawut ngawut dapur batur
Manyar arinyana neyangan musuh …. !
Padahal
Arinyana nyiar nyiar pirusuheun !
Sabab arambeuk dipajarkeun teu barisa ngatur nagara !
padahal arinyana nyararho
Monyet arinyana nu harejo
Monyet arinyana nu garading
Saban monyet nu arinyana
Beuki kamalinaan mararabok kakawasaan !
Padahal arinyana pada nyaho
Eta the puguh geh monyet
Hayoooooh dibarere kakawasaan !
Ku naha ngarantep sina monyet monyet kamalinaan ?
Sabab Raja arinyana anu nyontowan
Senang the
Mudu keur hirup !
Beunghar teh
Menungpeung keur pangkat !
Ngarah kapangkatan gede kakawasaan
Mudu monyet monyet dijieun balad
Bari mere monyet monyet kakawasaan …. !
Saha, sahaaaaaaa anu wani mumpang
Ka pangkat meujeuh kawasa
Ka kawasa meujeuh keur jaya
Ka nu keur jaya meujeuh keur beunghar ?
Atuh eudeuk kumaaaaaaaaha ?
Da inyana Raja geh Raja panyeeeeeelang !
Najan pagawe jeung ponggawa inyana anu saralah oge
Najan pagawe jeung ponggawa inyana nyuyusah somah oge
Ku inyana diingkeun bae !
Da puguh Raja dipindah sukma …. !
Kajayaan buta buta jaradi ponggawa jeung pagawe
Kakawasaan monyet monyet anu marabok
Lilana ngan duwa kali ganti Raja pannyelang
Katilu ngadeg
Tapi mahi lila pieun somah kacida sangsara
Dating ka somah ngarep ngarep
Sing caringin reuntas di alun alun !
Sing buta buta jaradi wadal
Wadal polah keneh arinyana
Saban ganti Raja panyelang
Baris aya caringin reuntas
Tapi reuntas na hanteu saruwa !
Iraha bari mimiti aya caringin reuntas ?
Engke amun geus tembong budak angon
Dating ngabejaan anggeus laguna ngarakrak
Panggung enggon kacolah anu e edanan jaradi edan
Geus dating keuna dawuh
Mudu dirubuhkeun jeung didudutan … !
Budak angon hanteu diwaro !
Tapi laju lona nu rebut
Mimiti ti jero daour
Ti dapur laju salembur
Ti salembur laju jadi sanagara …. !
Tapi panggung reyod mah
Hanteu diburak …. !
Nu barodo jaradi gelo
Ngaharapkeun anak ciung !
Budak buncireung
Nyumputkeun monyet beureum dina caringin
Caringin na laju teuntas … !
Tapi … panggung reyod mah
Hanteu dirakrak …. !
Nu barodo garelo deui
Diarojok ojok monyet hideung
Nu ditipu ku monyet beureum
Arinyana harayang sina bulan jeung bentang bae
Anu beurang peuting nyaangan jagat ieu … !
Arinyana mararaksa
Manuk ciung ulah disebut ciung
Ti dinya
Loba deui anu raribut
Mimiti ti dapur deui
Ti dapur dapur jadi salembur
Ti salembur jadi deui sanagara !
Anu karanceuh laju garelut
Diarojok ojok deui monyet beureum
Nu nyararu jadi monyet harideung bulu
Harideung letah harideung deuleu
Tapi beureum hate jeung beureum seja
Seja ngabeureumkeun sa jagat ieu … !
Nu kataripu laju garelut
Ngagelutan sakur anu hanteu saruwa dina sinembah
Ngagelutan batur batur nu geus areungeuh keuna ditipu !
Dimana mana beuki loba nu deuk garelut
Ngan anu areling …. Pada caricing
Arinyana mah ngalalajowan !
Tapi ….. kabeurangan … !
Naeun sabab mantak garelut ?
Marebutkeun warisan samemeh wayah
Nu nu haraweuk haying panglobana
Nu teu daek harayang loba
Nu mudu kawaris
Mararenta bagian arinyana …. !
Tapi warisan mah
Euweuh saurang anu kabagean
Sabab geus direbut
Ku urang sabrang nyekel gadean !
Caringin anu keur eunyeuh
Reuntasna kabawa caah … !
Monyet hideung
Karebut ka sabrang deui
Tapi monyet monyet anu beureum
Antep intip di pipir leuit
Ari monyet monyet anu harejo
Arembong turun ti ruhur panggung
Panggung rubuh !
Dirubuhkeun talaga bedah
Anu bedah ku lini deui !
Kuya bodas, anjing bodas, buhaya bodas
Mararodar disered guntur … !
Ngan beas bodas
Leuleungitna lain kabawa caah
Tapi diacak acak deui ku monyet beureum
Diacak acak deui monyet monyet anu harejo
Diacak acak deui monyet monyet anu garading
Jeung ku begu begu nu sarupa jelema … !
Urang wetan anu geus hareudang
Ku urang kulon nu keur hudang
Hariwang keuna wayah Urang Sunda baris hudang !
Kujang Sunda titinggal kaula
Sina ditarepa deui di sabrang wetan !
Laju … sunda pagirang girang deui tampiyan !
Di mana mana raribut deui
Mararebutkeun leuit anu kararosong
Mararebutkeun jojodog pada caropong !
Rebut ! Beuki rebut beuki rusuh … !
Buta buta laju nyarusup
Sakabeh rupa monyet pada haliwu
Sabab sariyeun ditareumpuhkeun beulahna samangka !
Da memang heueuh
Lapurna nagara the
Gara gara arinyana
Keukeuh harayang bae pangkawasana
Geus hanteu barerek oge
Keukeuh bae mudu turut ngatur nagara
Urang sunda diaradukeun deui
Da sundana sunda goblog
Teu arareungeuh diaradukeun !
Laju maseyaan sakur anu ditaruduhkeun
Maseyaan deungeun maseyaan batur .. !
Sunda maseyaan sunda keneh !
Ngan sunda nu areling
Hanteu paraseya hanteu pagirang girang tampiyan !
Tapi kabarerang …. !
sabab sunda burung paseya jeung sunda edan
sunda edan maseyaan sunda nu teu burung hanteu edan … !
salegana nagara cara keur kahuruwan
loba seuneu loba cai
tah di dinya mah
kara nyarariyar budak angon
seja arinyana deuk marenta tumbal
tapi budak angon anggeus euweuh
geus euweuh dibirit leuwi
geus euweuh panto batu satangtung
tapi haneuleum nu dijieun hateup
hanjuang nu dijieun tihang
euweuh anu areungeuh
jadi pipihan handapeun Pakujajar Ki Pahare !
anu kasampak ku anu ngariyat
ngan kari gagak
nu keur ngelak dina tutunggul
ngabejaan
tapi euweuh saurang anu ngararti !
padahal gagak the ngabejaan
“samangka geus asak di Tegalan Pangperangan !”
Tah eta pitumbaleun pieun pamunah … !
Darengekeun !
Perang di tegalan
Geus moal aya anu bisa ngahalang haling !
Sabab geus karep para lulugu wetang … !
Tapi bisa dikiyasan abeh ulah dating deui ka sunda beak kaluluh !
Sabab Pajajaran mudu ngadeg deui
Mandiri deui jadi Nagara
Anu nengah dina jajaran
Saamparan eujeung satahap
Jeung Nagara nagara anu sahate !

Tunda !

Lajeung batur !

Lengser … !
Ceuk Si Lengser jauh ti tengah tengah tegal
Nun…. !
Ceuk Raja
Anu harita jadi keneh Raja
Tapi ngan Raja dina sebutan
Sabab Nagara inyana mah geus dibogaan deungeun
Kiyasna, Lengser ! kumaha tah kiyasna ?
Si Lengser laju ngomong
Tapi ku Raja hanteu kadenge !
Ceuk Raja tanpa Nagara
Teu kadenge !
Ngomong be dia the torek !
Lain torek dina ceuli
Tapi torek dina piker !
Piker atuh !
Keur jadi keneh Raja
Memang kaula anu mudu dating ka Raja !
Tapi lantaran dia ayeuna
Geus ecag ti jadi Raja
Nya atuh
Anu ngora anu mudu nyampeurkeun ka anu kotolan !
Heueuh bener ! ceuk Raja bari nyampeurkeun
Raja nyampeurkeun Si Lengser
Si Lengser nyampeurkeun Raja !
Laju arinyana nyarampeurkeun kokolot
Nu tilu jadi lulugu
Ngaluluguwan Pajajaran nu eudeuk ka kaler !
Laju Si Lengser harewos
Ulah ngugung ngugung monyet hideung !
Ulah siyeun ku monyet beureum !
Ulah ngelehan bae ka urang wetan !
Ulah mundur ku urang kulon !
Tapi kalebetkeun umbul umbul Pajajaran
Anu bodas sabari hideung
Disulaman
Kujang lalayanah jeung pakujajar !
Ceuk Raja
Tah kitu !
Tengerkeun jaman ganti deui
Nya eta jaman anu baris muka lawang
Pieun mapag powe
Nu mawa jaya tin a sangsara !
Wayah dating Raja panyelang anu kaduwa
Ditanda an heula ku bitu gunung gede
Laju disusul ku tujuh gunung pada garede !
Wayah bakal dilelemahna tegal pangperangan
Amun parek ka urut punduk leuwi Ki Pata Hunan
Geus malang cukang nu nyela bumi !
Girangeun ereng di kutu lampah
Nu nyabrang geus mudu dina eretan !
Jig ! geura narindak !
Tapi ulah ngaliyeuk ka tukang
Ngan sing awas neule ka hareup
Sing telek neuleu ka kenca
Sing teges neule ka Beulah katuhu
Di tukang mah
Batur batur ti Pajajaran any ngaranteur !
Laju nindak anu narindak eudeuk ka kaler
Ka dayeuh paninengan samar kasampak
Tapi tetep ngadeg
Jero harigu saban Sunda Pajajaran !
Ceuk Raja ka anu sakabeh anu marisah ka Beulah kidul
Batur batur ! dulur dulur !
Sakabeh anak sakabeh incu
Buyut, cangah, boa eujeung wareng !
Jeung sakabeh Sunda Pajajaran anu sajati !
Mimiti powe ieu
Pajajaran ganti jaman
Ganti alam teruseun hirup !
Lain urang ngaganti alam ngaganti jaman
Tapi uuuurang
Diganti alam ku ganti jaman
Mimiti powe ieu
Pajajaran pindah
Ti jaman wasa carita
Ka jaman jadi carita
Ti alam hirup samemeh paeh
Ka alam paeh samemeh hirup
Sabab hirup terus terus
Jero angeun Bangsa Sunda
Anu Pajajaran di ngaran Sunda !
Lalakon
Urang lajukeun !
Sabab engke jaga
Ka batur batur jeung dulur dulur
Nu tadi nindak ka kaler
Baris aya nu hiri dengki
Dina seja
Nyilih deui Bangsa Sunda
Nyaram nyaram urang Sunda nararineung ka Pajajaran
Sabab nu saririk hiri dengki
Arinyana siyeun kasili wawangi
Amun Sunda ngadeg deui Pajajaran
Arinyana arembong ngarti
Bong percaya ka budak angon
Nu nyarita
Pajajaran the
Lain ngajajarkeun tangkal nu jiga paku
Tapi ngajajarkeun
Anu salah ti anu bener
Jeung ngajajarkeun
Kabener bebenerna bener !
Arembong arinyana ngarti
Sabab piker arinyana Pajajaran the
Ngahudang hudang panasaran
Nyeunyeuit deui kanyeuri
Nya kanyeuri
Anu baris ngahudangkeun sukma Sunda !
Pajar arinyana
Harti Sunda the
Suhun semet dada
Tegesna mah badega !
Laju saban usuk Bangsa Sunda
Ku arinyana diteuheulkeun ditareundeutkeun
Bangsa Sunda
Mudu nurut bae diparentah digarawekeun
Ku majarkeun
Sampurna na Nagara tunggal ngaran
Mudu dibantu ku Bangsa Sunda !
Padahal
Hehese jeung tarahalna
Eta kabeh bagian Sunda
Ngeungeunahna mah
Nya bagian bae arinyana !
Bangsa Sunda diaradukeun
Tapi dasar Sunda babari dipadaya
Dasar Sunda ngeunah dipuji
Nya araratoh saban saban disina paseya
Neunggeulan deungeun ngagelutan batur
Aratohna ?
Sabab disaban kalang
Sunda deui anu unggul
Sunda deui anu meunang
Sunda deui jadi jawara
Bari Sunda bae nu jaradi wadal
Tapi anu ruhur bae pangkat
Beuki gede bae dina kawasa
Lain Sunda anu jawara
Lain Sunda anu bebela
Engke dina usum rame papanggungan
Jeung anu mamaranggung kamalinaan
Liwat budak angong jeung budak anu janggotan
Ngelingan ka urang Sunda
Bangsa Sunda the lain Badega
Tapi dasar Sunda loba teuing nu barodo
Nya hanteu ngawaaaaaaro !
Ti dinya hanteu kedik anu pabisa bisa
Sewing sewing nyieun harti tina Sunda
Tapi harti anu saestu
Teu kaharti ku para aji
Teu katorah ku para pujangga
Sabab najan oge pararinter
Arinyana hanteu nyaho nyaho acan
Nu kumaha rupa handeuleum
Jeung kun aha hanjuang siang
Da nyarucruk the
Pada kalangsu
Tapi nyarariyar the
Aranggang keneh
Nu areling barisa ngarti
Ngan barudak Sunda nu keur baringung
Nareyangan indung anu ditundung
Marapag bapa pasingsal jalan
Saha nu jadi indung ?
Nya aweuhan tina ngaran
Ngaran Pajajaran samar !
Mantakna ditundung ?
Sabab teu bae ngarti
Ku naha Sunda dijieun tere ?
Saha anu nundung ?
Raja buta ponggawa buta
Eujeung Sunda pada baruta !
Saha nu jadi bapa ?
Nya jaman nu baris dating
Ngahudangkeun sukma Sunda
Ku naha pasingsal jalan ?
Sabab arinyana hanteu nyaraho
Budak angon keur ngalalakon
Dimana ?
Di kalereun lawang gintung
Sa kalereun lawang saketeng
Naeun sabab hanteu nyaraho ?
Lantaran harudang samemeh wayah
Di garieungkeun kuya bodas
Dipadaya ku kuya bodas
Balukarna ?
Kanyeuri nu tambah nyeuri
Kanineung nu beuki teleb
Nya karuhaaaan
Bangsa Sunda eudeuk ngamuk !
Tah eta sabab sabab urang mudu manjangkeun lalakon
Amun Sunda ngamuk ulah motah di salah wayah!
Sabab amun Sunda ngamuk sabari motah
Duwa raksasa jaradi bobotoh
Balukarna ?
Rusuh gede saamparan jagat !
Eta rusuh gede
Memang baris mudu kajadian
Tapi hanteu digara garakeun ku urang sunda !
Tapi di gara garakeun
Monyet beureum jeung monyet hideung
Anu jaradi gara gara gerna perang sanekala !
Keun bae eta mah lain urusan urang
Engke oge ari geus rakacak mah
Monyet monyet hideung teh baris nyaraho
Arinyana the tinggaleun jaman !
Jeung sakabeh Sunda pahilih hilih
Laju arareungeuh
Diparakeyan kedok teu neule jeblog
Da kedok na
Dijieunan monyet anu harideung
Hideung hate hideung piker
Dtang ka jaman nu geus bodas oge
Dimudukeun hideung bae hideung terus !

Tunda !

Lajeung batur !

Darengekeun !
Mimiti ti powe ieu
Urang kabehan parindah alam
Tapi aya bae
Di jagat ieu keneh ieu keneh !
Urang ngahiyang
Teu kadeuleu ku mata jelema
Pieun engke
Di wayah di tatar kaler
Jagat genjlong ku garuda megarkeun endog
Marulang deui ka alam cara baheula … !
Urang daratang deui bari kadeuleu
Tapi ngan kadareuleu ku anu areungeuh !
Sabab dating urang ngawaruga
Dina bangsa nu lain selam !
Urang galling gisik jeung sakabeh jelema
Tapi ngan anu kawaris nu engke baris areungeuh !
Salila urang ngahiyang
Dia kabehan meunang
Nembongan
Dia kabehan meunang
Nyawara
Tapi aya paryaduan
Hanteu meunang katrembong ku sambarang jelema
Hanteu meunang nembongan ka sambarang jelema
Hanteu meunang nyawara ka sambarang jelema
Cindeukna hanteu meunang ka sambarang jelema
Hanteu meunang di sambarang wayah
Kawidi nembongan kawidi nyawara
Ngan di wayah mun kapaksa
Dina waktu anu kajurung ku parelu
Bari hade nu mudu jadi balukar
Ka nu nembongan jeung ka anu ditembongan
Ka nu nyawara ka anu dibawa nyarita
Anu ngarampag
Tangtu bakal kabendon
Lain ku kaula !!!!
Tapi
Ku palolah arinyana !
Denge !
Nu katembong teu ngahaja
Bakal apes salila
Ti powek ka powek deui atawa
Ti caang ka wayah deui caang
Aya pamunahna
Geuwat dia ngarupakeun maung
Nu leumpangna
Ngelesed sabari tungkul
Anu nembongan ngahaja tembong
Teu kawidian hanteu parelu
Bakal apes salila
Opat puluh kali waktu nu tadi
Euweuh pamunahna … !
Nu mantuwan jelema jahat
Nu mantuwan jelema jail
Tangtu baris keuna bebendon
Sabab Pajajaran mah
Hanteu ngajar mudu jahat
Hanteu widi keuna jail !
Sabendon anu karitu
Leungiteun jalan di waktu mulang !
Laju jaradi meyong
Nu baris marodar ku pakarang
Euweuh pamunah na
Nu tutulung di hade gawe
Mantuwan lain liliyuran
Diwidi laluwasa galling gisik di duwa alam
Alam jelema biasa jeung alam Pajajaran !
Jelema ti ruar kalangan urang
Mun nyieun salah ka urang kabina bina
Mun hiri dengki ka urang
Atawa nganyieun ngahihina Pajajaran
Tewak ku dia
Laju puwat keuna kareta Pajajaran
Nu meneran euduek ngaliwat … !
Mun kareta na ditarik kuda opat harideung
Eta pitandaeun
Nu salah the
Mudu dihukum !
Mun nu narikna
Kuda opat barodas
Eta pitandaeun
Nu salah teu bias dihampura
Mun geus inyana tobat
Jangji mowal deui deui
Ka urang nyieun kateungeunaheun
Pulangkeun inyana ka alam inyaman deui
Tapi sina neuleu heula pieun bukti
Nagara Pajajaran di sejen alam
Alam Pajajaran anu ngahiyang !
Lilana urang ngahiyang
Opat jaman kalmia dating
Nu kebelna
Jangkep opat kali 100 taun !
Piliganti saban jaman
T urang mudu aya anu nyilok
Hirup babarengan jeung jelema
Mawa rupa, rupa jelema
Tapi anu mahiwal tin u biasa
Gawe inyana
Nengetkeun nu ti musuh
Jadi deui jelema
Dina seja
Ngahaharuwan Pajajaran
Nyaritakeun uga beunang arinyana nyieun sorangan
Ulah dipodaran !
Keun sina karojor kasiku ku eta uga
Ayeuna dia kabehan
Tuturkeun kaula
Kumaha kula beeeeee !
Urang papag jaman nu bakal dating
Jaman ngadeug deui Pajajaran
Anu jembat hampirana
Anu subur tatanenna
Anu bera dagangeunana
Anu ragem jeung papada nu hade hate
Urang nindak ….
Pareum ….. !
Laju Raja ngudarkeun beubeur
Beubeur cinde, cinde wulung …..
Dikebutkeun !
Leus ! ngileus …………

Ngahiyang

Tunda !

Lajeung batur di buritna Ngahiyangna Pajajaran

Sakabeh nu satiya ka Raja
Teu katembong ku panenjo
Pada leungit tina pandeuleu
Ngan Si Lengser hanteu ngaleungit
Hanteu leungit hanteu euweuh
Ngajentul keur nangkeup tuur
Jiga tunggul sempur eukeur ngabatu
Ceuk sora Raja nu kadeuleu ngan ku Si Lengser
Lengser 1 … kumaha dia ?
Ceuk Si Lengser nu kadeuleu ku sakabeh nu nareuleu
Hanteu kumaaaaha !
Kaula mah
Masih panjang kenenh lalakoneun
Sabab melang ka nu marulang
Nu ka kaler nu ka kulon
Sabab engke
Sunda wetan teu ngeunah angeun
Amun sunda urang di urut dayeuh
Engke unggul di pangaweruh
Eujeung leuwih di pangarti
Bari jembar dipangabisa
Najan dina hirup
Sagala serba dangdarat
Ku sunda wetan
Arinyana baris tampiyan digiringan
Dikuruhan dipendet sunggapan !
Kaula the hirup geus kebel jasa
Encan nyorang ngarasanan ngeunah seuri
Tapi salawasna
Ku deungeun deungeun
Ngarareunah bae disengseurikeun
Tapi engke haying kaula nu ngeunah seuri
Haying resep heuleu ngeunah seuri
Amun engke jaga
Sunda wetan ngarerel letah
Dicekekan Pajajaran mupulan wadal
Da bongan sunda wetan
Jeung papada sunda pagirang girang tampiyan
Tapi
Ngarah kapake dijijieun kokolot
Ngaletakan ngisangan deungeun
Ngajak Pajajaran urang ngagelutan musuh
Tapi bari sina Pajajaran urang nu katempuhan
Ditujuh ku Sunda wetan
Kaula melang ka Pajajaran urang
Nu kiwari mulang ka kaler
Nu engke jaga terus di kaler
Dirawaykeun ku seler seler !
Kaula melang ka arinyana
Eudeuk ngalanglangan arinyana
Eudeuk ngajang ka budak angon
Bari nyiolok tukang mantun
Bari sugan sugan bae kasampak
Jelema surti nu lantip piker
Jeung hade di hateu hade di lampah
Jeung rancage ngarti paeh !
Ceuk sora Raja nu teu kadeuleu
Hade ari kitu mah
Tapi kaula
Ulah ku dia deuk dijauhkeun !
Ceuk Si Lengser
Heu .. euh deuh !
Si Lengser laju nindak mimiti ka kulon heula
Ti kulon laju ka kaler
Laju n amah laju teuing ka manaaa
Tapi najan euweuh nu areungeuh
Si Lengser tetep aya
Ngalanglangan ngalanglangan ….
Ngalanglangan bari nganjang
Bari nyilok nyilok tukang mantun
Inyana mantun
Ngalalakonkeun nu geus kalakon
Nyaritakeun nu baris dating
Eujeung engke tantu kasorang
Ku saha ?
Ku sakabeh bangsa urang
Anu kajongjonan jadi badega
Tapi pantun Si Lengser
Lengser Pantun Bogor Pakulonan
Baris dihaharuwan
Ku sunda teu ngeunah angeun
Lantaran
Catur Si Lengser
Puguh kitu baheula na
Beja Si Lengser
Memang enya di engkena
Kabeh bukti jadi saksi
Begu galuh mumungkus hulu
Kuya bodas unggah darmaga
Kulit munding … jamang laken !
Si Lengser ngalalana
Make tanda ti babaheulna
Eujeung cirri nu tara ganti
Si Lengser sasamping beureum
Samping beureum semu paul
Tapi paul belel jasa
Jamang Si Lengser ?
Jamang nyangsang dina taktak anu kenca
Sebut bodas ka ku lecek
Sebut hideung da boleas !
Gigig inyana ?
Leumpang noyod rada bongkok !
Tara tinggal ti kaneron
Disalendang dikatukangkeun !
Sakapeung osok saiket
Sakapeung satiung iket
Anu semu jeung batik na
Tara bisa disebut tangtu
Tapi aya cirri nu moal pahili
Si Lengser saiket rawing
Si Lengser sabaju rambeng … !
Rupa inyana ?
Bisa ngora tapi jore
Bisa kolot tapi kasep
Bisa kapeung kapeung kadeuleuna
Jaga arca atah tatah
Jaga kohkol encan anggeus
Jag tunda !
Urang tunda di hanjuawang siyang
Urang teundeun di haneuleum siyeum
Ampiheun … pajueun ka hareup
Sampeureun anak incu
Teangeun engke jaga
Tanyaeun nu teu nyaraho ……. !
__________________________________

Di palebahan urut ngumpul jeung misahna urang Pajajaran, engke jaga ngadeg lembur mawa ngaran Tegal Buleud !
Di jaman nu baris dating didinya baris ngadeg Panggodongan
Nu hauna sajangkung kuwung kuwung
Jeung seuneuna
Ngagedang gedang beurang jeung peuting
Keun sina ngagedag gedag !
Pieun di beurang ngahanjuwan garapan
Pieun di peuting jadi tetenger
Ka sakur nu keur marapag
Wayah Pajajaran ngadeg deui …. !
Lain Pajajaran nu baheula lain Pajajaran nu kiwari anggeus leungit, lain Pajajaran nu diarep arep ku kahayang …. !
Tapi Pajajaran anu anyar !
Anu napak dina uga
Dina jajaran anu satahap …..
Sajajar jeung anu satampiyan dina saleuwi
Nya eta
Pajajaran nu salin ngaran
Ngajajar manjang ka wetan
Ngalonjor jolok ka kulon
Dirajaan ku nu sabar
Diratuwan ku nu adil …. !
Saha nu baris ngarajaan ?
Sana anu baris adil jadi ratu ?
Engke oge dia nyaraho ….. !
Ti mana datangna engke arinyana ?
Ti sabrang lautan
Dina mulang
Anggeus ditudung ….. !

Nyanggakeun ….. !

Comments»

1. OBAT ORANG BUTA - 20 March 2012

hei yopi,beli Majalah Wanita Indonesia edisi minggu ini,
buka halaman 14, tentang seorang buta penderita glukoma,

segala kuasa ada di tangan Tuhan,
aku ingin membantu hendro utomo -seorang yg buta

kalau kau ada waktu (atau kau beri ongkos pada orang yag dipercaya untuk menyampaikan surat ini), kunjungi orang itu di panti tuna netra bekasi-jawa barat,sambil berikan surat ini.
surat di bawah ini tolong DIPRINT, secepatnya disampaikan, jangan sebut siapa pengirimnya

20 Maret 2012
Salam,
Hendro utomo

apakah kau ingin mata kananmu dapat melihat lagi?

LAKUKANLAH HAL INI!

1. tataplah matahari pagi pukul 08.00 s/d 09.00 .duduklah di lapangan sambil menghadap arah matahari terbit dengan mata terbuka

2. ucapkan perkataan ini: “ampunilah dosa-dosaku ya Tuhan dan kembalikanlah penglihatanku”
ulangi terus perkataan ini selama menatap matahari,dan sepanjang hari

3.berjanjilah dalam hati bahwa kau akan mensyukuri matamu yg akan sehat kembali, gunakan mata untuk melihat hal-hal yang baik saja

Like

2. Ratu Adil - 666 - 11 August 2012

Wah gak ada terjemahannya jadi gak ngerti. Tapi yang penting Padjadjaran Baru: Daulah Khilafah Islam tidak lama lagi akan berdiri di atas tanah Jawa dengan ijin & pertolongan Allah SWT. Ini juga merupakan kebangkitan kembali Kekaisaran Atlantis Pada abad 21. Budak Angon / Satrio Piningit yang telah mempersiapkan skenario kebangkitannya & kelak akan memimpin Padjadjaran Baru: Daulah Khilafah Islam ini adalah keturunan ke 7 Prabu Siliwangi dengan salah satu cirinya memiliki tahi lalat berbentuk segitiga di pipinya. Hidup Padjadjaran Baru: Daulah Khilafah Islam….!!!!!!

Like

3. Kumaha Uing` - 16 July 2013

secara garis besar diatas menerangkan perjalanan perlawanan pajajaran terhadap musuh musuhnya dari banten cirebon dan bangsa wetan seperti demak etc, dengan dalih ingin mengganti ajaran leluhur sunda ke Islam.
namun Raja beserta rakyat pajajaran tidak ingin merubah sesembahan atau kepercayaan yang telah lama mereka yakini.
tokoh utama dicerita diatas ialah sang raja prabu siliwangi,putranya kean santang dan sesepuh kerajaan ki lengser…
demi memegang teguh keyakinan dan melestarikan adat budaya sunda raja berjuang beserta wadyabalad dan rakyatnya menahan gempuran ribuan musuh dari 3 kubu .
raja walaupun sakti mandraguna kewalahan menahan gemppuran musuh yang seperti semut semakin banyak dan banyak sekali..
raja dan yang pada setia mundur..
namun pajajaran bukanlah kalah perang,menghindari perang…menghindari korban jiwa, sampai turun gunung naik gunung hingga akhirnya kerajaan beserta raja dan sebagian yang setia kepadanya menghilang/ngahiyang..
kerajaan tak tampak oleh kasat mata/penglihatan manusia biasa, namun ada diantara dunia nyata dan alam kematian
pajajaran berada dialam ghaib….
lalu muncullah pesan raja siliwangi sebelum menghilang yang akhirnya muncul sebagai uga wangsit siliwangi…
pesan pada rakyat dan turunan pajajaran khususnya orang sunda
pajajaran pasti muncul kembali
namun pajajaran yang beda dengan dulu
pajajaran akan ada kembbali kembali kedunia nyata…
sang raja akan datang menengok seluruh rakyat dan turunannya namun beliau akan datang tanpa berwujud,tanpa suara hanya wewangian yang terasa..
itupun beliau akan datang hanya pada manusia pilihan yang lurus bener dan jujur orangnya, yang menegerti sejatinya diri dan kehidupan…
beliau berpesan nanti jika saat pajajaran muncul akan muncul diawali dengan hadirnya budak angon dan budak janggotan
hingga datangnya ratu adil yang akan memimpin pajajaran anyar….
sebagai tanda pajajaran dulu ada mahkuta pajajaran dititipkan kekerajaan sumedang..saat sumedang dipimpin prabu geusan ulun..
kenapa tidak kecirebon/banten yang notabene pucuk leluhurnya seperti syeikh syarif sunan gunungjati cucu beliau dan sang cakrabuana putra beliau adalah darah daging prabu siliwangi?????
apakah agama memaksakan kehendak?
apakah benar siliwangi yang diceritakan diatas adalah sang sribaduga??
ingat siliwangi ada 9, pertama ciung wanarah…yang kedelapan sang prabu suryakencana….
maka..selamat menyimak
mun ngababarkeun kudu make landasan anu bener….selamat menyimak dan lanjuuuut……..salam sima wiwaha…

Like

nurkalakalidasa - 16 July 2013

bait pertama doang yg rada bener translatenya..
bait ke dua sampai terakhir sudah di tambahin muatan alias subjektif..

tarahu.. tarahuuu… :mrgreen:

Like

jurig - 16 July 2013

secara garis besar orang belajar supaya pintar.supaya faham. Namun jika belajarnya asal2an maka pinternya kabalinger. Jika bikin buku dibaca umum akan menyesatkan ..bodoteh ulah dibagi bagi nur nur ente kumaha jang..

Like

nurkalakalidasa - 16 July 2013

bade kumaha deui atuh kang.. da teu boga tarahuuu… tarahhuuuu.. :mrgreen:

Like

jurig - 19 July 2013

? Jang nurkala sdh saatnya cuci gudang .ganti topik yg membara ganti lembaran misal siapakah gadis pendamping sp. Nama asli sp. Etc hehe brutttt

Like

nurkalakalidasa - 19 July 2013
4. puseurcitorek - 11 January 2014

Aduuuuuuh… rada repot horengan dak!. Eta Citorek lembur aing disebut-sebut dina Pantuuun….. teruskeun ah… nambih-nambih kanyahoa.

Like

5. Rp - 20 January 2014

Semua ada diblog abhimayunarendra. Tentang putra indra raden angkawijaya bersama ambarketawang..raden angkawijaya atau sangkumara atau tunjungputih semune pundak kesungsang. Raden yg diturunkan dinagari pasundan. .sayang blog abhimayu ga bisa diakses lg..

Like


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: